Kamu Sağlığına Karşı Suçlar (TCK 185 – 187) Nelerdir? 2026
Kamu sağlığına karşı suçlar, TCK’nın 185 ila 196. maddelerinde düzenlenen ve toplumun sağlığını bir bütün olarak koruyan suç grubudur. İçilecek sulara veya yenilecek, içilecek, kullanılacak her çeşit besin ve şeylere zehir katarak veya başka suretle bozarak kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürmek TCK m. 185 uyarınca 2 yıldan 15 yıla kadar hapis; kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ve ilaçların ticareti TCK m. 186 uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve binbeşyüz güne kadar adli para cezası; sağlık için tehlike oluşturacak ilaç üretimi ve satışı TCK m. 187 uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası ile cezalandırılır. Bulaşıcı hastalık tedbirlerine aykırılık (m. 195) ve izinsiz zehirli madde ticareti (m. 193) aynı bölümde yer alır.
Sahte etil alkolle üretilen içkiden zehirlenenler, son kullanma tarihi değiştirilmiş gıdalar, merdiven altı üretilen zayıflama ilaçları, internetten satılan ruhsatsız kürler. Bu haber başlıklarının hukuki karşılığı, TCK’nın kamu sağlığına karşı suçlar bölümüdür. Kanun koyucu burada tek tek mağdurları değil, toplumun sağlığını kolektif bir değer olarak korur; bu nedenle çoğu suç, kimse zehirlenmeden, tehlikenin doğmasıyla tamamlanır. Gıda üreticileri, restoran işletmecileri, eczane ve kozmetik sektörü ile e-ticaret satıcıları bu hükümlerin doğrudan muhatabıdır. Bu yazıda bölümün üç ana suçunu, uyuşturucu suçları dışında kalan diğer hükümleri ve sektörel risk noktalarını avukat kaleminden anlatıyorum.
Yazı İçeriği
- Kamu Sağlığına Karşı Suçlar Nelerdir? Hangi Fiiller Kapsamdadır?
- TCK 185, 186 ve 187 Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Ceza
- TCK 185 – 196 Ceza Tablosu
- Gıda ve İlaç Sektöründe Ceza Riski: Analiz, Sorumlu Yönetici ve İçtima
- Kamu Sağlığı Suçları Avukatı Muhammet Sarıkaya
- Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
- Sıkça Sorulan Sorular
Kamu Sağlığına Karşı Suçlar Nelerdir? Hangi Fiiller Kapsamdadır?
M. 185, en ağır suç tipidir: İçme sularına, her çeşit besine veya tüketilecek şeylere zehir katmak ya da bunları başka suretle bozmak yoluyla kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye düşürmek. Metil alkolle sahte içki üretimi, uygulamada bu maddenin en bilinen örneğidir; ölüm doğduğunda fail ayrıca olası kastla öldürmeden yargılanabilir. M. 186, ticareti hedefler: Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde bozulmuş, değiştirilmiş her tür yenilecek veya içilecek şeyi ya da ilacı satan, tedarik eden veya bulunduran kişi cezalandırılır; son kullanma tarihi geçmiş ürünün satışı, tek başına değil ancak sağlık için tehlike oluşturduğunun analizle saptanması halinde suç oluşturur. M. 187, ilaç güvenliğini korur: Kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üreten veya satan kişi cezalandırılır ve fiilin tabip veya eczacı tarafından ya da resmi izne dayalı meslek icrası sırasında işlenmesi cezayı üçte bir artırır. Bölümün diğer hükümleri arasında izne bağlı zehirli maddelerin izinsiz üretim ve ticareti (m. 193), sağlık için tehlikeli maddelerin çocuklara ve akıl hastalarına verilmesi (m. 194), bulaşıcı hastalık karantina tedbirlerine aykırılık (m. 195) ve usulsüz ölü gömülmesi (m. 196) yer alır; uyuşturucu maddelere ilişkin 188 ve devamı maddeler ise ayrı bir yazının konusudur ve uyuşturucu suçları sayfasında ayrıntılı incelenmiştir.
TCK 185, 186 ve 187 Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Ceza
M. 185/1 uyarınca sulara ve besinlere zehir katarak veya bozarak hayat ve sağlığı tehlikeye düşürme 2 yıldan 15 yıla kadar hapisle cezalandırılır; aynı fiillerin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak, yani taksirle işlenmesi 3 aydan 1 yıla kadar hapis gerektirir (m. 185/2). M. 186/1’de bozulmuş veya değiştirilmiş gıda veya ilaç ticareti 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve binbeşyüz güne kadar adli para cezasıyla karşılanır; fiilin resmi izne dayalı meslek ve sanatın icrası kapsamında işlenmesi cezayı üçte bir oranında artırır (m. 186/2). M. 187/1’de sağlığı tehlikeye sokacak ilaç üretimi ve satışı 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir; tabip, eczacı veya resmi izinli meslek mensubu tarafından işlenmesi cezayı üçte bir artırır (m. 187/2). M. 193’te izinsiz zehirli madde üretim ve ticareti 2 aydan 1 yıla kadar; m. 194’te sağlık için tehlikeli maddelerin çocuklara, akıl hastalarına veya uçucu madde kullananlara verilmesi 6 aydan 1 yıla kadar; m. 195’te bulaşıcı hastalık tedbirlerine aykırılık 2 aydan 1 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu suçlar resen soruşturulur ve gıda mevzuatındaki idari para cezalarından bağımsız yürür; ölüm veya yaralanma doğduğunda netice suçları ayrıca uygulanır.
TCK 185 – 196 Ceza Tablosu
| Suçun Şekli | Kanuni Dayanak | Ceza |
|---|---|---|
| Sulara ve besinlere zehir katma, bozma | TCK m. 185/1 | 2 – 15 yıl hapis |
| Aynı fiilin taksirle işlenmesi | TCK m. 185/2 | 3 ay – 1 yıl hapis |
| Bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ve ilaç ticareti | TCK m. 186/1 | 1 – 5 yıl hapis ve binbeşyüz güne kadar adli para cezası |
| Sağlığı tehlikeye sokacak ilaç üretimi ve satışı | TCK m. 187/1 | 1 – 5 yıl hapis ve adli para cezası |
| Tabip, eczacı veya izinli meslek mensubunca işlenme | TCK m. 186/2, 187/2 | Ceza üçte bir oranında artırılır |
| Bulaşıcı hastalık tedbirlerine aykırılık | TCK m. 195 | 2 ay – 1 yıl hapis |
Gıda ve İlaç Sektöründe Ceza Riski: Analiz, Sorumlu Yönetici ve İçtima
Bu suçların ispatı laboratuvara dayanır: Ürünün sağlık için tehlike oluşturup oluşturmadığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarının analizleriyle belirlenir ve şahit numune üzerinde itiraz analizi istenmesi savunmanın temel hakkıdır. Sorumluluk zinciri sektöreldir: Gıda işletmelerinde üretimden sorumlu yönetici, işletme sahibi ve fiilen üretimi yapan kişiler ayrı ayrı değerlendirilir; e-ticarette ise satıcı ile platform sorumluluğu ayrışır. 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunundaki idari yaptırımlar (para cezası, faaliyet durdurma, ürün toplatma) ceza soruşturmasıyla eşzamanlı yürür. Ölüm doğan olaylarda, özellikle sahte içki dosyalarında, fail m. 185’in yanında olası kastla öldürmeden yargılanır ve içtima tartışması dosyanın merkezine oturur; sahte veya kaçak ürünün ambalaj ve bandrol sahteciliği içermesi halinde kıymetli damgada sahtecilik ve kaçakçılık mevzuatı da devreye girer. Karantina yükümlülüklerine aykırılık dosyalarında ise 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu ile m. 195 arasındaki sınır, tedbirin yetkili merci kararıyla usulünce ilan edilip edilmediğine göre çizilir. Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Ceza Kanunu tam metninden ulaşabilirsiniz; dosyanız turkiye.gov.tr üzerinden UYAP dava dosyası sorgulama ekranından takip edilebilir.
Kamu Sağlığı Suçları Avukatı Muhammet Sarıkaya
Bu dosyalarda ceza, ürünün rafta duruşuna değil laboratuvar raporuna göre belirlenir: Aynı ürün, analiz sonucuna göre idari para cezalık bir mevzuat ihlali de olabilir, 15 yıla uzanan bir isnadın konusu da. Sektör bilgisiyle ceza hukukunu birleştiren bir savunma bu nedenle zorunludur. Avukat Muhammet Sarıkaya, gıda ve ilaç sektöründeki üretici, işletmeci ve satıcıların müdafiliği ile zehirlenme mağdurlarının vekilliğini Küçükçekmece ve İstanbul genelinde üstlenmektedir.
Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır ve ağırlıklı olarak ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışmaktadır. Mesleki geçmişi ve çalışma ilkeleri için avukat hakkında bilgi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
TCK 185 – 187 içtihadı, sağlık için tehlikenin bilimsel tespiti ve sahte içki olaylarında kast değerlendirmesi üzerine kuruludur. Aşağıdaki ilkeler yerleşik uygulamayı yansıtır; dosyanıza özgü karar metinleri künyeleriyle birlikte avukat tarafından sunulmaktadır.
Yerleşik İlke: Bozulmuş gıda ticaretinde suçun oluşumu için ürünün kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak nitelikte olduğunun analizle saptanması gerekir; tarih geçmesi tek başına yeterli değildir
Yargıtay, m. 186 kapsamındaki dosyalarda ele geçirilen ürünlerin insan sağlığı için tehlike oluşturup oluşturmadığının yetkili laboratuvar analizleriyle belirlenmesini; son kullanma tarihinin geçmiş olmasının tek başına mahkumiyete yetmeyeceğini, ürünün fiilen bozulduğunun ve sağlığa zarar vermeye elverişli hale geldiğinin bilimsel olarak ortaya konması gerektiğini kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Analiz yapılmadan veya şahit numune hakkı kullandırılmadan kurulan hükümler bozulur; savunmada ilk talep, itiraz analizi ve numune usulünün denetimidir.
Yerleşik İlke: Metil alkollü sahte içki üretiminde ölüm doğması halinde fail, kamu sağlığı suçunun yanında olası kastla öldürmeden sorumlu tutulabilir
Yargıtay, insan tüketimine sunulan içkiye metil alkol katan veya metil alkollü ürünü satan failin, ölüm sonucunun gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen fiiline devam etmesi halinde olası kastın varlığını; sonucun öngörülemediği istisnai durumlarda ise bilinçli taksir değerlendirmesi yapılacağını ve nitelendirmenin üretim biçimi, failin bilgisi ve satış koşullarına göre belirleneceğini benimser.
Avukat Değerlendirmesi: Kast ve taksir ayrımı bu dosyalarda yıllarla ölçülen fark yaratır; failin metil alkolün varlığını bilip bilmediğine ilişkin tedarik zinciri delilleri titizlikle toplanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kamu sağlığına karşı suçlar nelerdir?
TCK 185 – 196 arasında düzenlenen zehir katma, bozulmuş gıda ve ilaç ticareti, sağlığa zararlı ilaç üretimi, zehirli madde ticareti, bulaşıcı hastalık tedbirlerine aykırılık ve usulsüz ölü gömme suçlarıdır.
Gıdaya zehirli madde katmanın cezası nedir?
Sulara veya besinlere zehir katarak ya da bozarak kişilerin hayat ve sağlığını tehlikeye düşürmek TCK m. 185/1 uyarınca 2 yıldan 15 yıla kadar hapis gerektirir.
Son kullanma tarihi geçmiş ürün satmak suç mu?
Tek başına idari yaptırım konusudur; ürünün sağlığı tehlikeye sokacak biçimde bozulduğu laboratuvar analiziyle saptanırsa TCK m. 186 uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapis gündeme gelir.
Sahte içkiden ölüm olursa satıcı hangi suçtan yargılanır?
Kamu sağlığı suçunun yanında, ölüm sonucunu öngörmesine rağmen satışa devam eden fail olası kastla öldürmeden yargılanabilir; nitelendirme somut delillere göre yapılır.
Ruhsatsız ilaç ve kür satmak suç mu?
Kişilerin sağlığını tehlikeye sokacak biçimde ilaç üretmek veya satmak TCK m. 187 uyarınca 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası gerektirir; eczacı ve tabip için ceza üçte bir artar.
Karantina kurallarına uymamanın cezası nedir?
Bulaşıcı hastalık nedeniyle alınan karantina tedbirlerine aykırı davranmak TCK m. 195 uyarınca 2 aydan 1 yıla kadar hapisle cezalandırılır.
Bu suçlar şikayete bağlı mı?
Hayır. Kamu sağlığına karşı suçlar resen soruşturulur; şikayetten vazgeçme davayı düşürmez.
Avukat’a Sor
Gıda ve ilaç mevzuatı, analiz itirazları ve kamu sağlığı soruşturmalarına ilişkin sorularınızı doğrudan avukata iletebilirsiniz.
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Bu alanlarda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.