Mal Ortaklığı Rejimi 2026 – Şartları, Riskleri ve Tasfiyesi (TMK 256)

Mal ortaklığı, “senin-benim yok, bizim var” felsefesinin hukuki karşılığıdır ve mal rejimleri yelpazesinin en uç noktasıdır: Mal ayrılığı duvar örerken, mal ortaklığı duvarları tamamen kaldırır. Bu rejimde evlilik, gerçek anlamda bir malvarlığı şirketine dönüşür: Kazançlar ortak kasaya girer, önemli tasarruflar iki imza ister ve kritik olarak, bir eşin ortaklık borçları diğerinin payını da tehdit edebilir. İşte bu yüzden meslek pratiğimizde bu rejimi sorana ilk söylediğimiz cümle şudur: “Mal ortaklığı en romantik rejimdir; ama imzalamadan önce en soğukkanlı hesabı yapılması gereken rejim de odur.” Bu rehberde mal ortaklığı rejiminin türlerini, ortaklık ve kişisel mal ayrımını, yönetim ile borç düzenini, tasfiyede kimin ne alacağını ve rejimin risklerini avukat kaleminden anlatıyoruz.

Mal Ortaklığı Rejimi Nedir? (TMK m. 256-281)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu‘nun 256 ila 281. maddelerinde düzenlenen mal ortaklığı; ortaklık mallarını ve eşlerin kişisel mallarını kapsayan, seçimlik bir rejimdir. Ortaklık malları eşlere elbirliğiyle aittir: Belirli paylar yoktur, hiçbir eş kendi “yarısını” satamaz ve ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edemez (m. 257). Rejim ancak noterde yapılan mal rejimi sözleşmesiyle kabul edilir; sözleşmenin usulü için evlilik sözleşmesi rehberimize, rejim sisteminin bütünü için mal rejimi tasfiyesi çatı yazımıza bakabilirsiniz. Uygulamada nadir seçilir; ancak tüm gelirini ve geleceğini ortaklaştırmak isteyen çiftler ile aile işletmesini iki eşin ortak emeğiyle yürütenler için tutarlı bir modeldir.

Genel ve Sınırlı Mal Ortaklığı

Kanun, ortaklığın kapsamını eşlerin iradesine göre iki modelde kurar:

• Genel mal ortaklığı (m. 257): Eşlerin kanun gereği kişisel mal sayılanlar dışındaki malları ile gelirleri ortaklık malını oluşturur. Evlenmeden önce sahip olunan mallar dahi (kişisel mal istisnaları hariç) ortaklığa katılır; en geniş modeldir.
• Sınırlı mal ortaklığı (m. 258-259): Eşler sözleşmeyle ortaklığı yalnızca edinilmiş mallarla sınırlayabilir (edinilmiş mallarda ortaklık); bu halde kişisel malların gelirleri de ortaklığa dahildir. Ayrıca sözleşmeyle belirli malvarlığı değerleri veya türleri (örneğin bir taşınmaz, mesleki kazançlar) ortaklık dışında tutulabilir.

Hangi modelin seçildiği ve dışarıda bırakılan kalemler, sözleşmede açık ve tereddütsüz yazılmalıdır; tasfiye kavgalarının çoğu, özensiz kaleme alınmış kapsam maddelerinden doğar.

Ortaklık Malları ve Kişisel Mallar

Kişisel mallar; mal rejimi sözleşmesi, üçüncü kişinin karşılıksız kazandırması (bağışlayanın “kişisel malın olsun” şartı) veya kanun gereği belirlenir (m. 260). Kanun gereği kişisel mallar: Her eşin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyası ile manevi tazminat alacaklarıdır. Bunun dışında kalan ve sözleşmeyle hariç tutulmayan her şey; maaşlar, kazançlar, edinilen taşınmazlar ve gelirler, ortaklık malıdır. İspat karinesi serttir: Bir malın eşlerden birinin kişisel malı olduğu ispat edilmedikçe, o mal ortaklık malı sayılır (m. 261/2). Miras ve bağışlar, genel ortaklıkta kural olarak ortaklığa girer; sınırlı (edinilmiş mallarda) ortaklıkta ise kişisel mal kalır; bu fark, model seçiminin en somut sonucudur.

Yönetim, Tasarruf ve Borçlardan Sorumluluk

Ortaklık düzeninin üç direği:

• Yönetim: Eşler, ortaklık mallarını evlilik birliğinin yararına uygun olarak yönetir; olağan yönetim işlerini her eş tek başına, olağan yönetim dışındaki işleri (satış, ipotek gibi) ancak birlikte veya diğerinin rızasıyla yapabilir. Üçüncü kişiler yönünden rızanın varlığı karine olarak kabul edilir; ancak tapuya kayıtlı taşınmaz işlemleri gibi önemli tasarruflarda birlikte hareket esastır.
• Tasarruf yasağı: Hiçbir eş, ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edemez; mirasın reddi ve kabulü gibi işlemler dahi diğer eşin rızasına bağlanmıştır.
• Borçlar (m. 268-269): Her eş; ortak yaşamın gerektirdiği borçlar, ortaklık mallarının yönetimiyle ilgili borçlar ve ortaklık borçlarından kişisel malları ve ortaklık mallarıyla sorumludur. Diğer (kişisel) borçlarda ise sorumluluk, kişisel mallar ve ortaklık mallarının değerinin yarısıyla sınırlıdır. Bu düzen, rejimin en büyük riskini işaret eder: Bir eşin ticari macerası, ortak kasayı hedefe koyabilir.

Mal Ortaklığı Özet Tablosu

Mal Ortaklığı Rejimi Avukatı Muhammet Sarıkaya

Mal ortaklığı; kurulurken en dikkatli sözleşmeyi, biterken en teknik tasfiyeyi isteyen rejimdir: Kapsam maddeleri, borç sorumluluğu ve boşanmada geriye dönüş kuralı yanlış kurgulanırsa ortak kasa, ortak kabusa dönüşebilir. Av. Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarasıyla kayıtlı olarak ağırlıklı biçimde aile hukuku alanında çalışmakta; mal rejimi sözleşmelerinin kurulması, mal ortaklığı ve diğer rejimlerin tasfiyesi ile buna bağlı alacak davalarında vekillik yürütmektedir. Küçükçekmece Adliyesi başta olmak üzere İstanbul genelindeki aile mahkemelerinde yürüttüğü dosyalarda; ortaklık ve kişisel mal envanterinin çıkarılması, elbirliği mülkiyetinin çözülmesi ve tasfiye hesabının bilirkişi aşamasında denetlenmesi üzerine çalışır. Avukatın mesleki geçmişi ve çalışma alanları hakkında ayrıntılı bilgiye Revan Hukuk hakkımızda sayfasından ulaşabilirsiniz.

Tasfiye: Boşanmada ve Ölümde Paylaşım

Tasfiyenin yolu, rejimin nasıl bittiğine göre değişir:

• Ölüm veya başka rejime geçişte: Ortaklık malları kural olarak yarı yarıya paylaşılır; sözleşmeyle başka bir paylaşım oranı kararlaştırılabilir, ancak bu anlaşmalar altsoyun saklı paylarını zedeleyemez (m. 276-277). Sağ kalan eş; katkısı ve yaşam düzeni gözetilerek aile konutu ve ev eşyasının payına mahsuben kendisine özgülenmesini isteyebilir.
• Boşanma veya evliliğin iptalinde (m. 271): Kanun güvenli bir geri dönüş kuralı koyar: Evlilik boşanma ya da iptal ile sona ererse; her eş, edinilmiş mallara katılma rejiminde kişisel malı sayılacak olanları ortaklık mallarından geri alır ve kalan ortaklık malları eşler arasında yarı yarıya paylaşılır. Yani evlenmeden önceki mallar ile miras ve bağışlar, boşanma tasfiyesinde sahibine döner; ortak kasada yalnızca evlilik içi edinimler paylaşılır. Bu hüküm, “boşanırsak babamdan kalan tarlanın yarısı gider mi” korkusunun kanuni cevabıdır: Gitmez.
• Usul: Tasfiye, Aile Mahkemesinde ayrı dava ile görülür; alacaklar 10 yıllık zamanaşımına tabidir ve elbirliği mülkiyetinin çözülmesi için taşınmazlarda tapu düzeltmeleri gerekir. Kayıtlar e-Devlet üzerinden izlenebilir.

Emsal İlkeler ve Uygulama

Bir eş ortaklık malındaki payını satabilir mi?

Satamaz. Elbirliği mülkiyetinde belirli pay yoktur; eş, ortaklık payı üzerinde tek başına tasarruf edemez ve bu yasağa aykırı işlemler geçersizdir. Taşınmaz satışı ve ipotek gibi önemli işlemler ancak eşlerin birlikte hareketiyle yapılabilir; tek imzayla yapılan devirlere karşı iptal yolu açıktır.

Eşin ticari borcu ortak malları götürür mü?

Riski vardır: Ortaklık mallarının yönetimiyle ilgili ve ortak yaşam kaynaklı borçlarda alacaklı, ortaklık mallarına da başvurabilir; eşin salt kişisel borçlarında ise sorumluluk, ortaklık malının değerinin yarısıyla sınırlıdır. Bu yüzden ticari risk taşıyan ailelere ya sınırlı model ya da başka bir rejim önerilir; sözleşme, risk haritasına göre kurulmalıdır.

Boşanmada miras kalan mal paylaşılır mı?

Hayır. TMK m. 271 gereği boşanma tasfiyesinde her eş, katılma rejiminde kişisel mal sayılacak değerlerini (evlilik öncesi mallar, miras ve bağışlar) ortaklıktan geri alır; paylaşım, kalan (evlilik içi edinilmiş) ortaklık mallarıyla sınırlıdır. Genel ortaklıkta dahi boşanma, kişisel kökeni korur.

Sıkça Sorulan Sorular

Mal ortaklığı rejimi kendiliğinden uygulanır mı?

Hayır. Yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır; mal ortaklığı ancak noterde yapılan mal rejimi sözleşmesiyle seçilirse uygulanır.

Genel ve sınırlı ortaklık farkı nedir?

Genel ortaklıkta kişisel mal istisnaları dışındaki her şey (evlilik öncesi mallar dahil) ortaklığa girer; sınırlı ortaklıkta ortaklık yalnızca edinilmiş mallarla kurulur, miras ve evlilik öncesi mallar kişisel kalır.

Ortaklık malını eşlerden biri tek başına satabilir mi?

Hayır. Olağan yönetimi aşan işlemler (satış, ipotek) ancak birlikte veya diğer eşin rızasıyla yapılabilir; pay üzerinde tek başına tasarruf yasaktır.

Maaşlar bu rejimde kimin olur?

Ortaklığın. Gelirler ve kazançlar ortaklık malına girer; yalnızca kişisel kullanım eşyası ile manevi tazminatlar kanun gereği kişisel maldır.

Boşanmada paylaşım nasıl yapılır?

Her eş; evlilik öncesi malları ile miras ve bağışlarını geri alır, kalan ortaklık malları yarı yarıya paylaşılır (TMK m. 271). Tasfiye, ayrı bir davayla Aile Mahkemesinde görülür.

Eşimin borçlarından malımız etkilenir mi?

Ortak yaşam ve ortaklık yönetimi borçlarında ortaklık malları sorumluluktadır; eşin salt kişisel borçlarında sorumluluk, ortaklık malı değerinin yarısıyla sınırlıdır.

Rejimi sonradan değiştirebilir miyiz?

Evet; eşler noterde yapacakları yeni sözleşmeyle her zaman başka bir rejime geçebilir. Ayrıca haklı sebeplerin varlığında mahkemeden mal ayrılığına geçiş de istenebilir.

Av. Muhammet Sarıkaya

Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları aile hukuku, ceza hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.

Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.