Tehlikeli Maddelerin İzinsiz Bulundurulması ve Radyasyon Yayma (TCK 172 – 174) 2026
Tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulması suçu, yetkili makamlardan gerekli izin alınmaksızın patlayıcı, yakıcı, aşındırıcı, yaralayıcı, boğucu, zehirleyici, sürekli hastalığa yol açıcı nükleer, radyoaktif, kimyasal veya biyolojik maddelerin imal edilmesi, ithali, ihracı, ülke içinde nakli, depolanması, satın alınması, satılması veya bulundurulmasıdır. TCK m. 174/1 uyarınca cezası 4 yıldan 8 yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır; fiilin örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı yarı oranında artırır, önemsiz tür ve miktardaki patlayıcı maddenin satın alınması veya bulundurulması ise 1 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bir başkasını sağlığını bozmak amacıyla radyasyona tabi tutmak TCK m. 172 uyarınca 3 yıldan 15 yıla kadar hapis gerektirir.
Bir depoda ruhsatsız tutulan dinamit lokumları, internetten satın alınan tarım ilacı görünümlü zehirli kimyasallar, hurdacıya satılmış radyoaktif kaynak. Bu maddelerin ortak özelliği, tek başlarına dahi kitlesel zarar doğurma kapasiteleridir; bu nedenle kanun koyucu, zarar beklemeksizin bulundurma fiilini ağır biçimde cezalandırır. TCK m. 172 ila 174, genel tehlike suçlarının en ağır halkasını oluşturur ve 2020 yılında 7242 sayılı Kanunla m. 174’ün cezası belirgin biçimde artırılmıştır. Uygulamada bu dosyalar çoğunlukla maden ve inşaat sektöründeki patlayıcı kullanımından, kaçak havai fişek imalat ve satışından ve ruhsat süreçlerindeki ihmallerden doğar. Bu yazıda üç maddenin kapsamını, izin rejimini ve savunma noktalarını avukat kaleminden anlatıyorum.
Yazı İçeriği
- Tehlikeli Madde Suçları Nelerdir? İzin Rejimi Nasıl İşler? (TCK 172 – 174)
- TCK 172, 173 ve 174 Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Ceza
- TCK 172 – 174 Ceza Tablosu
- Bilirkişi İncelemesi, Miktar Tartışması ve Bağlantılı Suçlar
- Tehlikeli Madde Suçları Avukatı Muhammet Sarıkaya
- Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
- Sıkça Sorulan Sorular
Tehlikeli Madde Suçları Nelerdir? İzin Rejimi Nasıl İşler? (TCK 172 – 174)
M. 172 radyasyon yaymayı düzenler: Bir başkasını, sağlığını bozmak amacıyla ve bu amacı gerçekleştirmeye elverişli biçimde radyasyona tabi tutan kişi cezalandırılır; fiilin belirsiz sayıda kişiye karşı işlenmesi cezayı ağırlaştırır, bir laboratuvar veya tesisin işletilmesi sırasında dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak radyasyon yayılmasına neden olma ise taksirli şekildir. M. 173, atom enerjisini serbest bırakarak patlamaya ve bu suretle bir başkasının hayatı, sağlığı veya malvarlığı hakkında önemli ölçüde tehlikeye sebep olmayı cezalandırır. Uygulamada asıl yoğunluk m. 174’tedir: Madde, izne bağlı tehlikeli maddelerin izinsiz imalinden bulundurulmasına kadar tüm dolaşım zincirini suç sayar. İzin rejimi 87/12028 sayılı Tüzük ve ilgili mevzuatla yürür; patlayıcı madde ruhsatları valilikler, nükleer ve radyoaktif maddeler ise Nükleer Düzenleme Kurumu iznine tabidir. Ruhsatın süresinin dolması, izin kapsamının aşılması veya depolama koşullarına aykırılık, dosyalarda en sık tartışılan noktalardır; ateşleyici yeterlilik belgesiyle patlayıcı kullanımı da iznin kapsamıyla sınırlıdır.
TCK 172, 173 ve 174 Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Ceza
M. 172/1 uyarınca kasten radyasyona tabi tutma 3 yıldan 15 yıla kadar hapisle cezalandırılır; fiilin belirsiz sayıda kişiye karşı işlenmesi halinde ceza 5 yıldan az olamaz. Bir başkasının hayatı, sağlığı veya malvarlığına önemli ölçüde zarar vermeye elverişli biçimde radyasyon yayma veya atom çekirdeklerinin parçalanması sürecine etkide bulunma 2 yıldan 5 yıla kadar; laboratuvar veya tesis işletilmesi sırasında özen yükümlülüğüne aykırılıkla buna neden olma 6 aydan 3 yıla kadar hapis gerektirir. M. 173’te atom enerjisiyle patlamaya sebep olma 5 yıldan az olmamak üzere hapisle, taksirli hali 2 yıldan 5 yıla kadar hapisle cezalandırılır. M. 174/1’de izinsiz imal, ithal, ihraç, nakil, depolama, satın alma, satma ve bulundurma fiillerinin cezası 4 yıldan 8 yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır; bu maddelerin izinsiz olarak ülkeye sokulmaya çalışılması da aynı cezaya tabidir. Fiilin suç işlemek için teşkil edilmiş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı yarı oranında artırır. M. 174/3 uyarınca önemsiz tür ve miktarda patlayıcı maddeyi satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi 1 yıla kadar hapisle cezalandırılır; ses fişeği ve az miktardaki havai fişekler tipik örneklerdir.
TCK 172 – 174 Ceza Tablosu
| Suçun Şekli | Kanuni Dayanak | Ceza |
|---|---|---|
| Kasten radyasyona tabi tutma | TCK m. 172/1 | 3 – 15 yıl hapis |
| Belirsiz sayıda kişiye karşı radyasyon yayma | TCK m. 172/2 | 5 yıldan az olmamak üzere hapis |
| Tesis işletiminde özen yükümlülüğüne aykırı radyasyon yayılması | TCK m. 172/4 | 6 ay – 3 yıl hapis |
| Atom enerjisiyle patlamaya sebep olma | TCK m. 173/1 | 5 yıldan az olmamak üzere hapis |
| Tehlikeli maddelerin izinsiz imali, nakli, bulundurulması | TCK m. 174/1 | 4 – 8 yıl hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası |
| Önemsiz tür ve miktarda patlayıcı bulundurma | TCK m. 174/3 | 1 yıla kadar hapis |
Bilirkişi İncelemesi, Miktar Tartışması ve Bağlantılı Suçlar
Bu dosyaların kaderini büyük ölçüde bilirkişi raporları belirler: Ele geçirilen maddenin tehlikeli madde kapsamında olup olmadığı, patlayıcı gücü, tür ve miktarının önemsiz sayılıp sayılamayacağı kriminal laboratuvar incelemesiyle saptanır ve m. 174/1 ile 174/3 arasındaki fark, yıllarla ölçülen bir ceza farkı doğurur. Savunmada ruhsat ve izin belgelerinin kapsamı, maddenin ticari veya zirai amaçla bulundurulup bulundurulmadığı ve kast yönünden failin maddenin niteliğini bilip bilmediği öne çıkar. Patlayıcının fiilen kullanılması halinde genel güvenliği tehlikeye sokma suçu ve netice suçları ayrıca gündeme gelir; amaç kamu düzenini bozmaksa terör mevzuatı devreye girebilir. Çevreye bırakılan tehlikeli atıklar yönünden çevreye karşı suçlar ile içtima değerlendirilir. Bu suçlar uzlaştırma kapsamında değildir ve m. 174 dosyalarında ceza alt sınırı nedeniyle tutuklama tedbiri sıkça tartışılır. Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Ceza Kanunu tam metninden ulaşabilirsiniz; dosyanız turkiye.gov.tr üzerinden UYAP dava dosyası sorgulama ekranından takip edilebilir.
Tehlikeli Madde Suçları Avukatı Muhammet Sarıkaya
Bu dosyalarda savunmanın ağırlık merkezi tekniktir: Maddenin türü, miktarı ve tehlikeliliği üzerine kurulan bilirkişi raporu, isnadın m. 174/1’de mi 174/3’te mi kalacağını, hatta suçun oluşup oluşmadığını belirler. Rapora süresinde ve gerekçeli itiraz, çoğu zaman en etkili savunma hamlesidir. Avukat Muhammet Sarıkaya, patlayıcı ve tehlikeli madde dosyalarında müdafilik görevini Küçükçekmece ve İstanbul genelinde üstlenmekte; ruhsat ve izin süreçlerine ilişkin idari boyutu ceza savunmasıyla birlikte yürütmektedir.
Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır ve ağırlıklı olarak ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışmaktadır. Mesleki geçmişi ve çalışma ilkeleri için avukat hakkında bilgi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
TCK 174 içtihadı, maddenin tür ve miktarının belirlenmesi ile izin kapsamının yorumu üzerine kuruludur. Aşağıdaki ilkeler yerleşik uygulamayı yansıtır; dosyanıza özgü karar metinleri künyeleriyle birlikte avukat tarafından sunulmaktadır.
Yerleşik İlke: Ele geçirilen maddenin niteliği, patlayıcı gücü ve miktarı uzman bilirkişi incelemesiyle belirlenmeden hüküm kurulamaz; önemsiz tür ve miktar ayrımı ceza belirlemede esastır
Yargıtay, m. 174 kapsamındaki dosyalarda maddenin tehlikeli madde niteliği taşıyıp taşımadığının, tür ve miktarının kriminal inceleme ile saptanmasını; önemsiz tür ve miktardaki patlayıcılar için m. 174/3’teki hafif hükmün uygulanması gerektiğini ve bu değerlendirme yapılmadan temel hükümden ceza verilmesinin bozma nedeni olduğunu kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Rapor içeriği yalnızca sonuç kısmıyla okunmamalı; numune alma usulü, analiz yöntemi ve miktar hesabı ayrı ayrı denetlenmelidir. Ek rapor ve yeniden inceleme talepleri bu suç tipinde rutin değil, stratejik bir zorunluluktur.
Yerleşik İlke: İzin veya ruhsatın varlığı ve kapsamı suçun oluşumunu doğrudan etkiler; izin kapsamında kalan bulundurma suç oluşturmaz
Yargıtay, yetkili makamlardan alınmış izin veya ruhsatın kapsadığı tür, miktar ve amaç dahilindeki imal, nakil ve bulundurmanın tipik olmadığını; buna karşılık ruhsat süresinin dolması, izin verilen miktarın aşılması veya maddenin izin amacı dışında elde bulundurulması hallerinde suçun oluşacağını; failin izin rejimine ilişkin hatasının somut olayın koşullarına göre kast değerlendirmesinde dikkate alınacağını benimser.
Avukat Değerlendirmesi: Savunma dosyasına ruhsat, izin yazıları, satın alma faturaları ve sektörel zorunluluğu gösteren belgeler eksiksiz eklenmelidir; iznin kapsamı çoğu dosyada beraatin anahtarıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tehlikeli maddelerin izinsiz bulundurulmasının cezası nedir?
TCK m. 174/1 uyarınca izinsiz imal, ithal, nakil, depolama, satın alma, satma ve bulundurma 4 yıldan 8 yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası gerektirir.
Az miktarda havai fişek bulundurmak suç mu?
Önemsiz tür ve miktarda patlayıcı maddenin satın alınması, kabulü veya bulundurulması m. 174/3 uyarınca 1 yıla kadar hapisle cezalandırılır; miktar değerlendirmesini bilirkişi raporu belirler.
Ruhsatlı patlayıcı bulundurmak suç olur mu?
İzin kapsamındaki tür, miktar ve amaç dahilinde kalındığı sürece suç oluşmaz; ruhsat süresinin dolması veya kapsamın aşılması halinde suç gündeme gelir.
Radyasyon yayma suçunun cezası nedir?
Bir başkasını sağlığını bozmak amacıyla radyasyona tabi tutmak TCK m. 172/1 uyarınca 3 yıldan 15 yıla kadar hapis gerektirir; belirsiz sayıda kişiye karşı işlenirse ceza 5 yıldan az olamaz.
Bu suçlarda örgüt ağırlaştırıcı neden mi?
Evet. M. 174’teki fiillerin suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı yarı oranında artırır.
TCK 174 dosyasında tutuklama olur mu?
Ceza alt sınırının 4 yıl olması nedeniyle tutuklama tedbiri sıkça tartışılır; delil durumu, sabit ikamet ve kaçma şüphesi değerlendirmede esastır.
Bu suçlar uzlaştırma kapsamında mı?
Hayır. Topluma karşı işlenen bu suçlarda uzlaştırma uygulanmaz; savunma etkin pişmanlık yerine nitelik, miktar ve izin kapsamı üzerinden yürütülür.
Avukat’a Sor
Patlayıcı ve tehlikeli madde dosyaları, ruhsat kapsamı ve bilirkişi itirazlarına ilişkin sorularınızı doğrudan avukata iletebilirsiniz.
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Bu alanlarda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.