TCK 118 Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu ve Cezası 2026
TCK 118 sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi suçu iki fiili cezalandırır: Bir kimseye karşı cebir veya tehdit kullanılarak, sendikaya üye olmaya veya olmamaya, sendikanın faaliyetlerine katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya sendika yönetimindeki görevinden ayrılmaya zorlanması halinde ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapistir (m. 118/1). Cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir sendikanın faaliyetlerinin engellenmesi halinde ise ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir (m. 118/2). Suç şikayete bağlı değildir; silahla, birden fazla kişiyle veya örgüt korkusundan yararlanılarak işlenmesi halinde TCK 119 uyarınca ceza bir kat artırılır. İşyerinde sendikalaşmayı tehditle bastırmak, üyeleri istifaya zorlamak ve sendika toplantısını dağıtmak tipik örneklerdir.
Sendika hakkı, tek başına güçsüz olan çalışanın örgütlenerek eşitlenmesidir; bu hakka yönelen tehdit, yalnızca bir üyeliği değil bütün bir pazarlık dengesini hedef alır. Sendikalaşma haberinin ardından başlayan istifaya zorla görüşmeleri, üye listelerinin tehditle eritilmesi ve şube kapısına dayanan gruplar, çalışma hayatının bilinen sahneleridir. TCK 118 sendikal hakların kullanılmasının engellenmesi, bu baskı biçimlerini bağımsız suç olarak cezalandırır. Bu yazıda bireysel zorlama ile örgüte yönelik engellemeyi, ceza aralıklarını, sendikal tazminatla ilişkiyi ve ispat pratiğini avukat kaleminden anlatıyorum.
Yazı İçeriği
- TCK 118 Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Nedir?
- İki Fıkra: Bireye Zorlama ve Sendikaya Engelleme
- Suçun Cezası ve TCK 119 Artırımı
- TCK 118 Ceza Tablosu
- Sendikal Tazminat ve İş Hukuku Boyutu
- TCK 118 Davası Avukatı Muhammet Sarıkaya
- Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
- Sıkça Sorulan Sorular
TCK 118 Sendikal Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Nedir?
TCK m. 118, Anayasa m. 51 ile güvence altına alınan sendika kurma ve üyelik hakkının ceza hukuku korumasıdır. Koruma çift yönlüdür: Kimse sendikaya üye olmaya zorlanamayacağı gibi, üye olmamaya ve istifaya da zorlanamaz. Madde ayrıca sendikanın kendisini korur: Faaliyetlerin (toplantı, örgütlenme çalışması, yönetim işleyişi) cebir, tehdit veya hukuka aykırı davranışla engellenmesi bağımsız ve daha ağır bir suçtur. Fail herkes olabilir: İşveren ve yöneticileri, rakip gruplar veya üçüncü kişiler.
İki Fıkra: Bireye Zorlama ve Sendikaya Engelleme
- m. 118/1 – Bireye yönelik zorlama: Cebir veya tehditle kişiyi sendikaya üye olmaya veya olmamaya, faaliyetlere katılmaya veya katılmamaya, sendikadan veya yönetim görevinden ayrılmaya zorlamak; istifa etmezsen işten atılırsın ve ailenin başına iş gelir düzeyine varan baskılar bu kapsamdadır. Ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapistir.
- m. 118/2 – Sendikaya yönelik engelleme: Cebir, tehdit veya hukuka aykırı başka bir davranışla sendika faaliyetlerinin engellenmesi; toplantının basılması, şube binasının kullanılamaz hale getirilmesi, temsilcilerin işyerine sokulmaması. Ceza 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir.
Suçun Cezası ve TCK 119 Artırımı
Bireysel zorlamada ceza 6 aydan 2 yıla kadar, sendika faaliyetinin engellenmesinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapistir; her iki hal resen soruşturulur. Fiil; silahla, birden fazla kişiyle birlikte, kişinin kendisini tanınmayacak hale koymasıyla, imzasız mektupla veya özel işaretlerle ya da örgüt korkusundan yararlanılarak işlenirse TCK 119 uyarınca ceza bir kat artırılır. Zorlamada kullanılan tehdidin ağır içeriği için tehdit suçu, uygulanan şiddetin sonuçları için kasten yaralama hükümleri ayrıca değerlendirilir. Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.
TCK 118 Ceza Tablosu
| Hal | Yasal Dayanak | Ceza |
|---|---|---|
| Kişiyi üyelik, katılım veya görevden ayrılmaya zorlama | TCK m. 118/1 | 6 aydan 2 yıla kadar hapis |
| Sendika faaliyetlerinin engellenmesi | TCK m. 118/2 | 1 yıldan 3 yıla kadar hapis |
| TCK 119 koşullarında işlenme | TCK m. 119 | Ceza bir kat artırılır |
Sendikal Tazminat ve İş Hukuku Boyutu
Sendikal baskının ceza boyutu m. 118’de, mali boyutu 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunundadır: Sendikal nedenle fesih ve ayrımcılık halinde işçi, bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat isteyebilir; işe iade davası da gündemdedir. İki süreç birbirini besler: Ceza dosyasındaki tehdit tespitleri, iş mahkemesinde sendikal nedenin ispatını kolaylaştırır; iş dosyasındaki tanık anlatımları ceza dosyasına taşınır. Bu nedenle şikayet ve dava takvimi birlikte kurulmalıdır. Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Ceza Kanunu tam metninden ulaşabilirsiniz; dosyanız turkiye.gov.tr üzerinden UYAP dava dosyası sorgulama ekranından takip edilebilir.
TCK 118 Davası Avukatı Muhammet Sarıkaya
Sendikal baskı dosyalarında tanıklar çoğu zaman aynı işyerinde çalışmaya devam eden, konuşmaktan çekinen kişilerdir; bu nedenle yazılı ve dijital delillerin (mesajlar, tutanaklar, üyelik ve istifa kayıtlarının zamanlaması) önemi büyüktür. Avukat Muhammet Sarıkaya, sendikal hakların engellenmesi dosyalarında işçi ve sendika vekilliği ile müdafilik üstlenmekte; ceza şikayeti, işe iade ve sendikal tazminat süreçlerinin koordinasyonunu Küçükçekmece ve İstanbul genelinde yürütmektedir.
Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır ve ağırlıklı olarak ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışmaktadır. Mesleki geçmişi ve çalışma ilkeleri için avukat hakkında bilgi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
TCK 118’e ilişkin içtihat, zorlamanın cebir-tehdit eşiği ve istifa zamanlamasının delil değeri üzerine kuruludur. Aşağıdaki ilkeler bu uygulamayı yansıtır; dosyanıza özgü karar metinleri künyeleriyle birlikte avukat tarafından sunulmaktadır.
Yerleşik İlke: Suçun oluşması için sendikal tercihe yönelik baskının cebir veya tehdit boyutuna ulaşması gerekir; işverenin sendika aleyhine görüş açıklaması ve ikna çabası tek başına suç oluşturmaz, işten çıkarma ve somut kötülük bildirimleri ise tehdit kapsamındadır
Yargıtay, m. 118/1 yönünden mağdurun iradesini baskılamaya elverişli, üyelikten veya görevden ayrılmaya zorlayan somut bir kötülük bildiriminin veya fiziksel zorlamanın arandığını; sendikadan istifa etmeyenlerin işten çıkarılacağının bildirilmesi ve benzeri baskıların tehdit niteliğinde olduğunu; salt görüş açıklaması ve telkinin ise suç oluşturmayacağını kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Sınır, ifade ile baskı arasındadır ve çoğu zaman bir toplantı konuşmasının birebir içeriğinde saklıdır. Ses kayıtları ve yazışmalar bu dosyalarda dönüştürücüdür; toplu istifaların tarih dizilimi de başlı başına bir delildir.
Yerleşik İlke: Sendikalaşma sürecinin hemen ardından gelen toplu istifalar ve fesihler, baskının varlığına ilişkin güçlü karine oluşturur; ceza ve iş yargılamalarında bu zamanlama diğer delillerle birlikte değerlendirilir
Yüksek yargı uygulaması, sendika üyeliklerinin öğrenilmesinden kısa süre sonra gerçekleşen yoğun istifa ve fesih hareketlerinin yaşamın olağan akışıyla bağdaşmadığını; işverenin bu süreci makul ve nesnel nedenlerle açıklaması gerektiğini; tanık anlatımları, mesajlar ve işyeri kayıtlarıyla birlikte değerlendirilen zamanlamanın sendikal baskının ispatında esaslı bir olgu olduğunu kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Takvim konuşur: Üyelik listesinin işverene ulaştığı gün ile istifaların yağdığı hafta yan yana konulduğunda tablo kendini anlatır. Savunma yönünden ise istifaların bağımsız ve belgeli nedenleri ortaya konulmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
TCK 118 suçunun cezası ne kadar?
Kişiyi üyeliğe, katılıma veya ayrılmaya zorlamada 6 ay-2 yıl; sendika faaliyetinin engellenmesinde 1-3 yıl hapistir. TCK 119 koşullarında ceza bir kat artırılır.
Sendikadan istifaya zorlamak suç mudur?
Cebir veya tehditle zorlama m. 118/1 kapsamında suçtur; istifa etmeyenin işten atılacağının bildirilmesi tehdit niteliğinde kabul edilir.
İşveren sendika aleyhine konuşabilir mi?
Görüş açıklama ve ikna çabası tek başına suç değildir; suç, iradeyi baskılayan somut tehdit ve zorlamayla başlar. Sınır, sözlerin içeriğine göre çizilir.
Sendika toplantısını dağıtmak hangi suça girer?
Sendika faaliyetinin engellenmesi olarak m. 118/2 kapsamındadır; ceza 1-3 yıl hapistir ve olaydaki diğer fiiller ayrıca cezalandırılır.
Suç şikayete bağlı mıdır?
Hayır, her iki fıkra da resen soruşturulur. Görevli mahkeme asliye ceza mahkemesidir.
Sendikal tazminat ile ilişkisi nedir?
Ceza süreci faili, iş süreci zararı hedefler: 6356 sayılı Kanun uyarınca sendikal nedenle fesihte bir yıllık ücretten az olmamak üzere sendikal tazminat istenebilir; iki dosyanın delilleri birbirini besler.
Zorla sendikaya üye yapmak da suç mudur?
Evet. Koruma çift yönlüdür; kişi üye olmaya zorlanamayacağı gibi üye olmamaya da zorlanamaz.
Avukat’a Sor
Sendikal baskı, toplu istifa süreçleri ve tazminat taleplerine ilişkin sorularınızı doğrudan avukata iletebilirsiniz.
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Bu alanlarda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.