Tenkis Davası ve Saklı Pay 2026 – TMK 560 Avukat Rehberi

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/3034, K. 2026/926, T. 20.2.2026

Uyuşmazlık, vasiyetnamenin iptali ve tenkis istemlerine ilişkindir. Bilindiği üzere 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297. maddesi gereğince hakim, taleplerden her biri hakkında olumlu ya da olumsuz bir hüküm kurmak zorundadır. Hükmün hangi hususları kapsayacağı 6100 Sayılı Kanun’un 297. maddesinde belirtilmiştir. Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir. Somut olayda; davacılar vekili dava dilekçesinde, davacıların saklı paylarının ihlal edildiği gerekçesiyle vasiyetnamenin iptali talebi yanında tenkis talebinde de bulunmuştur. Ancak İlk Derece Mahkemesince, tenkis isteğine ilişkin olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiştir. Hal böyle olunca; İlk Derece Mahkemesince, davacının tüm talepleri hakkında bir hüküm kurulması gerekirken yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmemiş, İlk Derece Mahkemesi kararının bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin iptali ve tenkis taleplerinin birlikte açıldığı davada mahkemenin her talep hakkında ayrı ayrı karar verme yükümlülüğünü ortaya koymuştur. Karara göre, HMK m. 297 gereğince hakim, tarafların taleplerinden her biri hakkında olumlu veya olumsuz bir hüküm kurmak zorundadır; talep sonuçlarından biri hakkında karar verilmemesi (eksik hüküm), hükmün bozulmasını gerektirir. Vasiyetnamenin iptali talebi reddedilse dahi, terditli olarak ileri sürülen tenkis talebi hakkında da olumlu ya da olumsuz bir karar verilmelidir. Somut olayda taleplerden biri hakkında hüküm kurulmaması nedeniyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2025/7-44, K. 2026/16, T. 21.1.2026

Dava; tenkis istemine ilişkindir. Tenkisi istenen düzenleme şeklindeki vasiyetnamenin incelenmesinde murisin terekesinin tamamını davalı mirasçılarına vasiyet ettiği, mirasçı atamasının üçüncü kişiler lehine yapılabileceği gibi yasal mirasçılar lehine de yapılabileceği gözetildiğinde, tasarrufun belirli mal vasiyeti şeklinde değil TMK’nın 516. maddesinde belirtilen nitelikte mirasçı atamasına ( nasbına ) ilişkin olduğu sabittir. TMK’nın 564. maddesi belirli mal vasiyeti söz konusu olduğunda uygulanabileceğinden, mirasçı atamasının tenkisi istemine ilişkin eldeki davada bu maddenin uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Yukarıda açıklandığı üzere bu tür tasarruflar nedeniyle mirasçı olarak atanan kimseye karşı açılan tenkis davasının kabulü halinde dava edilen saklı paylar oranında tenkise karar vermek gerekli ve yeterlidir. Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan araştırma sonrası, tarafların murisi tarafından tanzim edilen vasiyetname ile davacı saklı payının ihlal edildiğine ve tasarrufun tenkise tabi olduğu benimsenmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur. Buna karşılık, doğru sabit tenkis oranı bulunduktan sonra, tasarrufa konu taşınmaz malların değerinde azalma meydana gelmeksizin sabit tenkis oranında bölünüp bölünemeyeceği hususunun araştırılarak mahkemece bir karar verilmesi gerekirken, bölünebilirlik hususunda hiçbir araştırma ve değerlendirme yapılmaksızın, dava konusu taşınmaz hisselerinin davacının saklı payı oranında ile davacı adına tapuya tesciline karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, murisin terekesinin tamamını belirli kişilere vasiyet etmesi halinde, saklı paylı mirasçının tenkis davasıyla saklı payını koruyup koruyamayacağını karara bağlamıştır. Kurula göre, murisin ölüme bağlı tasarrufla (vasiyetname) terekesinin tamamını üçüncü kişilere veya mirasçılardan bir kısmına bırakması, saklı paylı mirasçıların (altsoy, eş gibi) saklı paylarını ihlal ediyorsa; saklı paylı mirasçı, tenkis davası açarak saklı payına tecavüz eden tasarrufun, saklı payını karşılayacak oranda tenkisini (indirilmesini) isteyebilir. Saklı pay, kanunla güvence altına alınmış olup vasiyetle dahi ortadan kaldırılamaz. Somut olayda saklı pay ve tenkis oranı doğru hesaplanmadan tesciline karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/2959, K. 2025/4559, T. 23.10.2025

Davacıların murisi tarafından sağlığında davalıya bağışlanan tapu kaydında kargir ev ve dükkân, zeminde ise 1 bodrum + zemin + 5 normal kat + çatı katlı binada Asliye Hukuk Mahkemesi’nin dosyasından 12.02.2016 tarihinde İnşaat Mühendisi ve Gayrimenkul Değerleme Uzmanı bilirkişiler refakatiyle yapılan keşif sonucu dosyaya ibraz edilen 18.02.2016 tarihli bilirkişi raporunda 8848 parsel sayılı taşınmazın keşif tarihi itibariyle değerinin 7.834.140,00 TL olduğu belirlenmiştir. Hükme esas teşkil eden 25.11.2024 tarihli hesap bilirkişisi raporunda tasarrufa konu taşınmazın 18.02.2016 tarihi itibariyle tespit edilen değerine uygulanan sabit tenkis oranı sonucunda, tecavüz edilen saklı payın değerinin her bir davacı yönünden 244.170,92 TL olduğu, Türkiye İstatistik Kurumu’nun üretici fiyat endeksindeki artışlar dikkate alınarak rapor tarihindeki güncel tutarın her bir davacı için 3.618.348,33 TL olduğu belirlenmiştir. Mahkemece yeniden keşif yapılmaksızın, davacıların murisince davalıya bağışlanan taşınmazın 2016 yılı değerinin üretici fiyat endeksi artışlarına göre 2024 yılına güncellenerek tenkis alacağına hükmedildiği anlaşılmıştır. Mahkemece yapılacak iş, 4721 Sayılı Kanun’un 564/2 hükmüne uygun olarak 8848 parsel sayılı taşınmazın karar tarihine en yakın olacak değerinin tespit edilerek, belirlenecek miktarın sabit tenkis oranıyla çarpılması suretiyle bulunacak değer üzerinden tenkis alacağına hükmetmek olmalıdır. Hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, murisin sağlığında yaptığı bağışın (sağlararası kazandırmanın) tenkisinin nasıl hesaplanacağını değerlendirmiştir. Karara göre, tenkise tabi sağlararası kazandırmalarda, kazandırmanın tenkisi hesaplanırken malın murisin ölümü tarihindeki değeri esas alınır; bağışa konu taşınmazın niteliği, imar durumu ve gerçek değeri keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenmelidir. Tenkis, saklı payı ihlal eden kısımla sınırlı olarak yapılır ve tenkis oranı (murisin tasarruf edebileceği kısım ile saklı paylar gözetilerek) doğru saptanmalıdır. Somut olayda bağışa konu taşınmazın değeri ve tenkis hesabı hatalı yapıldığından, hükmün bozulması gerekmiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/1141, K. 2025/2470, T. 7.5.2025

Dava, vasiyetnamenin iptali terditli tenkis istemine ilişkindir. Tenkis hesabına esas olmak üzere alınan bilirkişi raporlarının denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğunu söylemek mümkün değildir. Zira; murisin ölüm tarihinde terekesinde bulunan taşınmazların 3402 Sayılı Kadastro Kanun’u 22/A gereğince ada ve parsel numaralarının değiştiği, taşınmazların bir kısmının ise imar uygulamasına tâbi tutularak ifraz olduğu belirlenmekle bilirkişi raporlarının denetlenebilmesi için taşınmazların tedavüllü tapu kayıtlarının dosya arasına alınması gerekmektedir. Tereke aktifinin eksik hesaplandığı tespit edilmiştir. Sivas 2. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ilamı ile, murisin Bankada bulunan 56.780,00 TL’nin üzerindeki mülkiyetin müşterek mülkiyete dönüştürülerek her bir mirasçıya eşit olarak ödenmesine karar verildiği, kararın tarafların temyiz etmemesi üzerine kesinleştiği, bankadaki paranın murisin ölüm tarihinde tereke aktifinde bulunduğu, ancak bankada bulunan murise ait paranın tereke aktifinde dikkate alınmadığı anlaşılmıştır. Vasiyetnameye konu taşınmazın, yeni ada ve parsel numarası bakımından raporlar arasında çelişki bulunduğu belirlenmiştir. Bu bakımdan, ilgili taşınmazın yeni ada ve parsel numarasının tereddütsüz şekilde belirlenerek temlik içi tereke hesabına dikkate alınması gerekmektedir. Sabit tenkis oranı hatalı hesaplanmıştır. Davaya konu vasiyetnamede, davalılara farklı miktarlarda kazandırma yapılması nedeni ile her bir davalıya yapılan kazandırma tutarı belirlenerek ayrı ayrı sabit tenkis oranının hesaplanması ayrıca davalıların da saklı paylarının kazandırma tutarından düşülerek sabit tenkis oranının belirlenmesi gerekmektedir. Taşınmazların bölünemez olduğunun tespiti halinde, tenkis alacağı hesaplanacaktır. Bu aşamada 4721 Sayılı Kanun’un 564/2 hükmüne uygun olarak dava konusu taşınmazların karar tarihine en yakın olacak değerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında murisin terekesindeki bazı taşınmazların kamulaştırıldığı anlaşılmıştır. O halde, kamulaştırılan taşınmazların durumu gözetilerek kamulaştırma bedelinin hesaplamada dikkate alınması gerekirken Mahkemece taşınmaz değerinin hesaplanması hatalı görülmüştür.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, tenkis hesabına esas alınan bilirkişi raporunun hükme elverişli olması için taşıması gereken nitelikleri ortaya koymuştur. Karara göre, tenkis hesabı; terekenin aktif ve pasifinin, saklı payların, murisin tasarruf edebileceği kısmın ve tenkise tabi kazandırmaların ölüm tarihindeki değerlerinin doğru biçimde belirlenmesini gerektiren teknik bir hesaptır. Hükme esas alınan bilirkişi raporu, denetime ve hüküm kurmaya elverişli, gerekçeli ve yasal hesap yöntemine uygun olmalıdır. Somut olayda tenkis hesabına esas raporun bu niteliklere sahip olmadığı, taşınmaz değerlerinin hatalı hesaplandığı anlaşıldığından; denetime elverişli yeni rapor alınması gerekirken eksik raporla hüküm kurulması hatalı görülmüştür.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/800, K. 2025/1375, T. 10.3.2025

Dava, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil olmadığı takdirde tenkis istemine ilişkindir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda terekenin aktif kısmında yer alan taşınmazlardan 134 ada 57 parsel ile 134 ada 61 parsel sayılı taşınmazlarda murisin 1/2 hissesi olduğu halde taşınmazların tamamının değeri esas alınarak hesaplama yapıldığı görülmekle hatalı bilirkişi raporun hükme esas alınarak tenkis alacağının belirlenmiş olması doğru görülmemiştir. Öte yandan muris tarafından sağlararası kazandırma ile davalılara hibe edilen taşınmazlarla aynı tarih ve kadastro tespiti işlemi ile davacılardan birine de 1246 ada 4 parselin hibe edildiği görülmektedir. Davacının terekeden alacağı miras payına, iş bu taşınmazın değerinin de eklenmesi suretiyle saklı payının ihlal edilip edilmediği değerlendirilmeli iken bu hususun gözetilmemesi isabetli değildir. Mahkemece Birinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin, 02.04.2019 tarihli 2014/541 Esas 2019/98 Karar sayılı kararıyla; dava konusu 629 parsel sayılı taşınmaz yönünden muvazaa iddiasının ispatlanamadığı gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu 55, 66 ve 382 parsel sayılı taşınmazlar yönünden tapu iptal-tescil isteği bakımından verilen red kararı kesinleştiğinden bu parseller hakkında yeniden karar verilmesine yer olmadığına, murisin saklı payı zedeleme kastının bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu 55, 66 ve 382 No.lu parseller yönünden tenkis isteğinin de reddine karar verilmiştir. C. İkinci Bozma Kararı 1. Mahkemenin 02.04.2019 tarihli kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay 1. Hukuk Dairesinin 19.102020 tarihli 2019/4358 Esas, 2020/5197 Karar sayılı ilamında; 629 parsel sayılı taşınmaz bakımından yazılı şekilde karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, diğer taşınmazlar yönünden muris tarafından davacı kızı Asiye’ye yapılan herhangi bir temlikin bulunmadığı, yalnızca erkek çocukları lehine tasarruflarda bulunduğu, tanık olarak dinlenen mirasçı kız kardeşler … ve … ile diğer davalı tanıklarının beyanlarından, mirasbırakanın kız çocuklarına “erkek kardeşlerinizden hakkınızı alın” dediği olguları birlikte değerlendirildiğinde murisin saklı payı zedeleme kastı ile hareket ettiği gerekçesiyle tenkis isteği hakkında araştırma ve inceleme yapılması gerektiği belirtilerek hüküm, bozulmuştur. D.Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkeme, yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; tapu iptali ve tescil talebinin reddine, terditli olarak açılan tenkis talebinin davacılar K. ve Asiye lehine kabulüne karar verilmiştir. V. Tenkisde, tasarrufa konu malın paylaşımı yönünden araştırma yapmak için sabit tenkis oran belirlenmelidir. h. Sabit tenkis oranı, 11.11.1994 gün ve 4/4 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı ile “tasarrufun tümünün değeri ile davalılara yapılan fazla teberru arasında kurulan orandır”. Sabit tenkis oranı ile el atılan saklı payın, tasarrufun değerine oranı ile bunun her davalıya yapılan tasarruf tutarları yönünden ayrı ayrı belirlenmesi gerekir. 2. Somut olaya gelince; hükme esas alınan bilirkişi raporunda terekenin aktif kısmında yer alan taşınmazlardan 134 ada 57 parsel ile 134 ada 61 parsel sayılı taşınmazlarda murisin 1/2 hissesi olduğu halde taşınmazların tamamının değeri esas alınarak hesaplama yapıldığı görülmekle hatalı bilirkişi raporun hükme esas alınarak tenkis alacağının belirlenmiş olması doğru görülmemiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, muris muvazaasına dayalı tapu iptali ile terditli tenkis davasında terekenin (mirasın) nasıl belirleneceğini değerlendirmiştir. Karara göre, tenkis hesabı yapılabilmesi için önce terekenin tamamı (aktif ve pasif) doğru biçimde tespit edilmeli; murisin sağlığında yaptığı tüm tenkise tabi kazandırmalar ve ölüm tarihindeki malvarlığı belirlenmelidir. Terekenin aktif kısmındaki taşınmazların değeri ve niteliği eksik veya hatalı belirlenirse, tenkis hesabı da sağlıksız olur. Somut olayda hükme esas bilirkişi raporunda terekedeki taşınmazlardan bir kısmının değeri ve niteliği doğru saptanmadan tenkis alacağının belirlenmiş olması doğru görülmemiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/231, K. 2025/133, T. 9.1.2025

Dava, ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekle aykırılık nedenleriyle vasiyetnamenin iptali, araç ve durak hattı satışının muvazaa nedeniyle iptali, terditli tenkis istemine ilişkindir. Kadastro tutanağına göre muris tarafından dava dışı kişiye hibe edilmiş olmasına karşın, anılan taşınmazın muris tarafından davacıya yapılan bir kazandırmaymış gibi tenkis hesabına esas alınarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir. O halde bu hususa dikkat etmek suretiyle yukarıda ( V.C.2 ) bölümünde açıklanan ilkeler doğrultusunda tenkis hesabı yapılması gerektiğinden hükmün bozulması gerekmiştir. Uyuşmazlık, ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekle aykırılık nedenleriyle vasiyetnamenin iptali, araç ve durak hattı satışının muvazaa nedeniyle iptali, terditli tenkis istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 190, 369, 370 ve 371. maddeleri, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 557, 560 ve devamı maddeleri, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesi. 2. 4721 Sayılı Kanun’un 560. maddesine göre, “Saklı paylarının karşılığını alamayan mirasçılar, mirasbırakanın tasarruf edebileceği kısmı aşan tasarruflarının tenkisini dava edebilirler”. Buna göre tenkis davası, mirasçıların saklı paylarını elde edememiş olması halinde açılabilir. Saklı payın zedelenip zedelenmediği ise mirasın açıldığı tarihteki terekenin durumuna göre belirlenir. 3. Tereke; miras bırakanın ölüm tarihi itibari ile sahip olduğu ve mirasçılarına intikal edebilen mal, hak, alacak ve borçların tümüdür. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve dava konusu olup sabit tenkis oranına göre bölünemeyen malın, karar tarihindeki değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis oranıyla çarpımından bulunacak nakdin ödetilmesine karar verilmelidir. 3. Değerlendirme 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına, temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacılar vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Diğer temyiz itirazlarına gelince; 23.11.2009 tarihli kadastro tutanağına göre 899 ada 1 parsel, 1987 yılında muris tarafından dava dışı Musa’ya hibe edilmiş olmasına karşın, anılan taşınmazın muris tarafından davacı …’ya yapılan bir kazandırmaymış gibi tenkis hesabına esas alınarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin iptali ile terditli (kademeli) tenkis talebinin birlikte bulunduğu davada inceleme sırasını ortaya koymuştur. Karara göre, terditli davada mahkeme önce asıl talebi (vasiyetnamenin iptali; ehliyetsizlik, irade sakatlığı, şekle aykırılık gibi sebeplerle) inceler; asıl talep reddedilirse fer’i (ikincil) talep olan tenkis değerlendirilir. Vasiyetnamenin iptali sebepleri (murisin ehliyeti, iradesinin sağlıklı olup olmadığı, şekil şartları) somut delillerle araştırılmalı; iptal koşulları yoksa tenkis hesabına geçilmelidir. Somut olayda iptal sebepleri ve tenkis hesabı gereği gibi araştırılmadan, eksik kayıt ve incelemeye dayanılarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2025/1856, K. 2025/4734, T. 6.11.2025

Dava, muris muvazaası nedeni ile alacak, uygun görülmemesi durumunda terditli tenkis istemine ilişkindir. Davacının tenkis talebi hakkında önceki bozma ilamında belirtilen hususlar da göz önüne alınarak değerlendirme yapılması, kooperatif ortaklığı için murisin ne kadar bedel ödediğinin tespit edilmesi ve ödenen bedelin mirasın açıldığı tarihte ulaştığı değerinin, paranın satın alma gücündeki değişimlerin usulünce belirli kriterler dikkate alınmak suretiyle hesaplanması, murisin malvarlığının aktif ve pasifinin belirlenmesi, net terekenin saptanmasında murisin temlik dışı kalan taşınmazlarının tespiti, saklı pay ve tasarruf nisabının belirlenmesi, hesaplama yapılarken yargılama sırasında tefrik edilen taşınmazların da tereke hesabına dahil edilerek tenkis hesabının değerlendirilmesi, murisin ölüm giderlerinin tespitiyle pasif terekesi içeresinde gösterilmesi, bu şekilde belirlenen pasif terekenin aktif terekeden indirilmesi suretiyle bulunan net tereke üzerinden tenkis hesabı yapılması suretiyle uzman bilirkişilerden hükme ve denetime elverişli rapor alınması, hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yetinilerek hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Muris … tarafından 5 59… parsel sayılı taşınmazın 1/4 hissesi ile 15 04… parsel 23 bağımsız bölüm sayılı taşınmazın 1/4 hissesinin davalıya danışıklı olarak devredildiğini, davalıya devredilen hisselerin iptali ile mirasçılar adına eşit oranlarda tapuya tesciline, kabul edilmediği takdirde dava tarihindeki rayiç bedelinin davacılara düşecek miktarının yasal faizleri ile birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, 3. Murise ait 5 26… parsel 24 bağımsız bölüm sayılı taşınmazın satışından elde edilen 40.000,00 TL’nin davalıya verildiğini, miras payı oranında davacılara ödenmesi gereken kısmın satış tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine, 4. Murise ait 5 59… parsel sayılı taşınmazın 2006-2009 yıllarına ilişkin toplam 8.500,00 TL kira bedelinin davalıya verildiğini, miras payı oranında davacılara ödenmesi gereken kısmın yasal faizleri ile birlikte davalıdan tahsili ile davacılara miras payları oranında ödenmesine, 5. 5 84… parsel sayılı taşınmazda yer alan 8 numaralı bağımsız bölümün geldisi olan kooperatif hissesinin murise ait iken danışıklı ve bedelsiz olarak davalıya devredildiği, taşınmazın dava tarihindeki rayiç bedelinin davacılara düşen kısmının yasal faizi ile davalıdan tahsili ile miras payları oranında davacılar ödenmesine karar verilmesini talep etmişlerdir. Yargılama sırasında; 20.04.2017 tarihli celsede 5 59… ve 15 04… parsel sayılı taşınmazlar yönünden davanın kabulüne karar verilmiş; diğer talepler yönünden tefrik kararı verilmiş olup; temyiz incelemesine konu davadaki talep; 5 84… parsel 8 Sayılı bağımsız bölümün geldisi olan kooperatif hissesinin gerçekte murise ait iken danışıklı olarak ve bedelsiz davalıya devredilmesi nedeniyle bağımsız bölümün dava tarihi itibarıyla belirlenecek rayiç bedelinin miras payları oranından davacılara ödenmesi ve murise ait 5 26… parsel 24 Sayılı bağımsız bölümün satışından elde edilen 40.000,00 TL ile 5 59… parsel sayılı taşınmazın 2006-2009 yıllarına ilişkin toplam 8.500,00 TL kira bedelinin davalıya verilmesi nedeniyle bahsi geçen kazandırmaların davalıdan alınarak davacıların miras payları oranından davacılara ödenmesine, uygun görülmezse; belirtilen tasarrufların terditli tenkisine ilişkindir. II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; kiraların miras bırakan tarafından toplandığını ve tedavi giderlerine harcandığını, kooperatif hissesinin müvekkiline ait olduğunu, miras bırakanın bakım ve tedavi masraflarının müvekkili tarafından karşılandığını, müvekkilinin sağlığında davacılara karşılıksız kazandırmalarda bulunduğunu, miras bırakanın müvekkiline herhangi bir karşılıksız kazandırmada bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi’nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5 84… parsel 8 numaralı bağımsız bölümün 08.02.2002 tarihinde ölen kök muris …’den kaldığı; ancak çok zaman geçtiği, iddianın muris … ile bir ilgisi bulunmadığı; 5 59… parsele ilişkin kira paralarının davalı tarafından alındığının ispatlanamadığı; 24 Sayılı bağımsız bölümün satışından elde edilen 40.000,00 TL’nin anılan bağımsız bölüm alınırken davalı veya eşi tarafından çekilen kredi ile alınmış olduğu gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacılar vekilinin 5 84… parsel 8 bağımsız bölüm sayılı taşınmazın geldisi olan kooperatif hissesinin davalıya bedelsiz devrine ilişkin terditli tenkis talebine gelince, dosyada mevcut kooperatif yevmiye defterinde üyeliğin murise ait iken davalıya devredildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkemenin kabulü dosyada mevcut delillerle uyumlu görülmemiştir. Muris tarafından kendisine ait bir taşınmaz davalıya devredilmediği için buradaki iddia, murisin davalıya para bağışında bulunduğu yönünde kabul edilmeli; murisin bağışladığı para miktarı tespit edilmeli ve para bağışına ilişkin yukarıda açıklanan hesaplama yöntemi benimsenmelidir. Öte yandan tasarruf tarihi de dikkate alınarak Türk Medeni Kanunu’nun 565. maddesinin de değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu yöndeki talep yönünden yukarıdaki ilkeler uyarınca araştırma yapılması ve koşulları oluşmuşsa tenkisine karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru görülmediği ” gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, muris muvazaası nedeniyle alacak ve terditli tenkis davasında, önceki bozma ilamında belirtilen hususların nasıl değerlendirileceğini ortaya koymuştur. Karara göre, Yargıtay’ın bozma ilamında işaret ettiği eksiklik ve araştırma konuları, bozmadan sonraki yargılamada mahkemece eksiksiz yerine getirilmelidir; bozma ilamına uyulmasına karar verilmişse, bozma gerekleri tam olarak yapılmadan hüküm kurulamaz. Davacının tenkis talebi, önceki bozma ilamında belirtilen hususlar (tereke, saklı pay, kazandırmaların değeri gibi) da gözetilerek yeniden değerlendirilmelidir. Somut olayda bozma gerekleri tam yerine getirilmeden karar verildiğinden, gösterilen gerekçeyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/3533, K. 2025/2496, T. 8.5.2025

Dava; muris muvazaası nedeniyle tapu iptali, tescil, vasiyetnamenin ( ölüme bağlı tasarrufun ) iptali terditli tenkis ve sağlar arası tasarrufun ( gizli bağışın ) tenkisi istemlerine ilişkindir. Davacının her talebi yönünden özel olarak ilgili hukuksal nedene yönelik ayrı ayrı araştırma yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi, ayrıca verilen kararın gerekçeli olması gerekmektedir. Buna karşın tekrar vurgulamak gerekir ki, İlk Derece Mahkemesince verilen karar, hem gerekçesizdir hem de eksik araştırma sonucunda tesis edilmiştir. Bu durumda, öncelikle davacının muris muvazaası nedeniyle tapu iptal tescil davasının eldeki davadan tefrik edilerek sonucu beklenmelidir. Zira, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davasının kabul edilmesi durumunda terekenin, dolayısıyla tenkis hesabının değişeceği kuşkusuzdur. Öte yandan, davacının bağımsız bölümün parasının muris tarafından ödenerek davalı adına satın alındığını ve bu gizli bağışa ( para bağışına ) ilişkin sağlararası tasarrufun 4721 Sayılı Kanun’un 565. maddesine göre tenkise tâbi olduğunu ispatlaması durumunda para bağışına yönelik tenkis hesabı yapılması gerekecektir. Ne var ki, anılan hususlarda yeterince araştırma yapılmaksızın hüküm kurulmuştur. Bunun yanı sıra, bağımsız bölümün tapu kaydında davalının edinme nedeni olarak gösterilen ferdileşme işlemi ve dayanak evrakları ile taşınmazın edinilmesinde ödenen parayı tespite yarar belgeler temin edilmeksizin karar verilmiştir. Bu nedenle, eksik belgeler temin edilerek, taşınmaz başında keşif yapılmalı ve tanıklar belirtilen hususlarda dinlenerek sonuca gidilmelidir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali-tescil, vasiyetnamenin (ölüme bağlı tasarrufun) iptali, terditli tenkis ve sağlararası tasarrufun (gizli bağışın) tenkisi taleplerinin bir arada istenebileceğini ortaya koymuştur. Karara göre bu talepler farklı hukuki sebeplere dayandığından, her biri kendi şartları çerçevesinde ayrı ayrı incelenmelidir: Muris muvazaası (mirasçıdan mal kaçırma) iddiası tapu iptali-tescil yönünden, vasiyetname iptal sebepleri yönünden, tenkis ise saklı pay ihlali yönünden değerlendirilir. Mahkeme, tarafların ve tanıkların belirtilen hususlarda dinlenmesi ve gerekli araştırmanın yapılması suretiyle, her talep bakımından ayrı sonuca giderek karar vermelidir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2023/2957, K. 2025/2016, T. 15.4.2025

Dava, muris muvazaası hukuksal nedenine dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis istemine ilişkindir. Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çıktığı takdirde 4721 SK 564. maddedeki tercih hakkı gündeme gelecektir. Böyle bir durum ortaya çıkmadan davalının tercih hakkı doğmadan davalının tercihini kullanması söz konusu olamaz. Daha önce bir tercihten söz edilmişse sonuç doğurmaz. O zaman davalıdan tercihi sorulmak ve 11.11.1994 tarihli 4/4 Sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca süratle dava konusu olup sabit tenkis oranına göre bölünemeyen malın, karar tarihindeki rayice göre değeri belirlenmeli ve bu değerin sabit tenkis oranıyla çarpımından bulunacak nakdin ödetilmesine karar verilmelidir. Hal böyle olunca, temlikin saklı payı zedeleme kastı ile yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi için taraf tanıklarının yeniden beyanlarına başvurulması, saklı payı zedeleme kastının saptanması halinde denetime elverişli tenkis raporu alınması, ondan sonra hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, tenkise tabi tasarrufa konu malın, sabit tenkis oranında bölünememesi (bölünmezliği) halinde uygulanacak kuralı ortaya koymuştur. Karara göre TMK m. 564 uyarınca, tenkise tabi kazandırmanın konusu mal bölünebiliyorsa saklı payı karşılayacak oranda mal olarak iade edilir; ancak malın sabit tenkis oranında bölünmesi mümkün değilse, lehine tasarruf yapılan (kazandırmadan yararlanan) kişi, dilerse tenkisi gereken kısmın değerini (bedelini) ödeyerek malın tamamını elinde tutabilir ya da malı elden çıkarıp saklı payı karşılayacak bedeli öder. Somut olayda malın bölünüp bölünemeyeceği belirlenmeden ve TMK m. 564 gözetilmeden, eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi hatalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2022/1269, K. 2022/13551, T. 1.11.2022

Bölge Adliye Mahkemesince, davacı alacaklı tarafından davalı borçlu hakkında yapılan takibin kesinleşmiş ve alacağın tahsil edilememiş olması, davalı borçlunun borç ödemekten aciz durumda bulunması, davaya konu tasarrufun borcun doğum tarihinden sonra yapılmış olması, davalı borçlunun murisi tarafından davalı borçlunun çocukları olan davalılara yapılan devir işlemininde devir bedeline ilişkin bir belge sunulmadığı, muris tarafından yapılan devir işleminin bağış niteliğinde olduğu gibi davalıların borçlunun mali durumu ve ızrar kastını bilebilecek şahıslardan olmasına ve aksinin ispat edilememiş olmasına göre yapılan tasarrufun İlk Derece Mahkemesince açıklanan gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olmasında bir isabetsizlik bulunmadığı gerekçesi ile davalılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK’nın 353/1-b/1. maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiş, karar davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. Medeni Kanunun 562. maddesi uyarınca miras bırakan tasarruf edebileceği kısmı aştığında payı zedelenen mirasçı veya mirasın geçtiği tarihte elinde ödemeden aciz belgesi bulunan alacaklılar, alacaklarını elde edebilmek için mirasçıya tanınan süre içerisinde tenkis davası açabilirler. Başka bir anlatımla aslında kendisine kalması gereken miras payının başka bir mirasçıya devredilmesi nedeniyle borçlunun mal varlığında oluşan eksikliğin mirasçı adına alacaklıları tarafından ve borçlu adına icra müdürlüğünden alınacak yetki belgesi ile dava açmaları mümkündür. Bu durumda mahkemece davacı tarafa İİK’nın 94. maddesi uyarınca icra müdürlüğünden yetki alması için süre verilmesi, yetki belgesi alındıktan sonra davanın MK.nın 562. maddesi uyarınca değerlendirilmesi, taraf delillerinin toplanması, ondan sonra toplanan ve toplanacak tüm delillerin birlikte değerlendirilerek hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu üzere davanın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, borç ödemekten aciz durumda olan ve saklı payı ihlal edilen mirasçının tenkis davası açmaması halinde, onun alacaklısının tenkis davası açıp açamayacağını değerlendirmiştir. Karara göre TMK m. 562 uyarınca, tenkis davası açma hakkına sahip saklı paylı mirasçı, alacaklarını karşılamayacak derecede borç ödemekten aciz halde olduğu ve kendisi tenkis davası açmadığı takdirde; iflas idaresi veya icra takibinde bulunan alacaklıları, mirasın açılmasından itibaren altı ay içinde tenkis davası açabilir. Bu, borçlunun saklı payını dolaylı yoldan kaçırmasını önlemeye yönelik bir düzenlemedir. Somut olayda bu koşullar tam olarak değerlendirilmeden davanın kabulüne karar verilmesi doğru bulunmamıştır.