Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi 2026 – Yasal Mal Rejimi Rehberi

“Ev benim üzerime, ona bir şey düşmez” cümlesi, 2002’den bu yana Türkiye’nin en pahalı yanılgısıdır. Çünkü yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma, mülkiyete değil emeğe bakar: Evlilik bir ekonomik ortaklıktır; maaş kimin hesabına yatarsa yatsın, tapu kimin adına yazılırsa yazılsın, evlilik içinde kazanılan değerin yarısı diğer eşindir. Ev işini ve çocukları üstlenen eşin görünmez emeği de bu ortaklığın sermayesidir. Meslek pratiğinde bu dosyaların kaderini üç şey belirler: Malın edinilmiş mi kişisel mi olduğunun ispatı, kişisel-edinilmiş karışımlarının denkleştirme hesabı ve mal kaçırmaya karşı eklenecek değerlerin yakalanması. Bu rehberde rejimin mal gruplarını, artık değer formülünü örnek hesapla, TMK 229 ve 230 hesaplarını, zina istisnasını ve usulü avukat kaleminden anlatıyoruz.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu‘nun 218 ila 241. maddelerinde düzenlenen bu rejim, kanunun deyimiyle “yasal mal rejimi”dir: Eşler, noterde başka bir rejim seçmedikçe kendiliğinden bu rejime tabidir (rejim seçimi için evlilik sözleşmesi rehberimize bakabilirsiniz). Rejimin felsefesi ikilidir: Evlilik boyunca her eş kendi malını yönetir, ondan yararlanır ve onunla borçlanır; ancak rejim sona erdiğinde, evlilik içinde emekle yaratılmış değer bir ortaklık hesabıyla paylaşılır. Yani mülkiyette bağımsızlık, tasfiyede ortaklık. Tasfiyenin genel çerçevesi ve diğer rejimlerle karşılaştırma için mal rejimi tasfiyesi çatı yazımıza bakabilirsiniz.

Edinilmiş Mal Nedir? Kişisel Mal Nedir?

Edinilmiş mal, her eşin bu rejim süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir (TMK m. 219). Başlıcaları:

• Çalışma karşılığı kazanımlar (maaş, ücret, serbest meslek geliri, şirket karı)
• SGK ve sosyal yardım kuruluşları ödemeleri (emekli ikramiyesi ve maaşının rejim dönemine düşen kısmı)
• Çalışma gücü kaybı tazminatları
• Kişisel malların gelirleri (kira, faiz, temettü); aksine sözleşme yapılmadıkça edinilmiş maldır
• Edinilmiş malların yerine geçen değerler (satış bedeli, yeni alınan mal)

Kişisel mal ise (TMK m. 220): Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya; rejim başlangıcında (evlenmeden önce) sahip olunan mallar; miras ve her türlü karşılıksız kazanma (bağış) yoluyla edinilen mallar; manevi tazminat alacakları ve kişisel mal yerine geçen değerlerdir. Altın kural bir karinedir (TMK m. 222): Bir malın kişisel olduğunu iddia eden ispatla yükümlüdür; ispat edilemeyen tüm mallar edinilmiş mal sayılır. Bu karine, tasfiye davasının en keskin silahıdır.

Artık Değer ve Katılma Alacağı: Örnek Hesap

Formül şudur: Artık değer = Edinilmiş mallar (+ eklenecek değerler + denkleştirme alacakları) – (bu mallara ilişkin borçlar). Her eş, diğerinin artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı kazanır (TMK m. 231, 236); alacaklar takas edilir, bakiye ödenir. Katılma alacağı ayni değil, şahsi bir para alacağıdır: Kural olarak evin yarısının tapusu değil, değerinin yarısı istenir.

Örnek: Evlilik içinde koca adına 4.000.000 TL değerinde ev (kalan kredi borcu 1.000.000 TL) ve 500.000 TL birikim; kadın adına 1.500.000 TL değerinde araç ve birikim olsun, tüm mallar maaşlarla edinilmiş olsun. Kocanın artık değeri: 4.000.000 + 500.000 – 1.000.000 = 3.500.000 TL; kadının artık değeri: 1.500.000 TL. Kadının alacağı 1.750.000 TL, kocanın alacağı 750.000 TL; takasla kadın lehine 1.000.000 TL katılma alacağına hükmedilir. Değerleme, tasfiye (karara en yakın) tarihindeki sürüm değeriyle yapılır; yıllar süren davada rakamlar güncellenir.

Eklenecek Değerler ve Denkleştirme (TMK m. 229-230)

İki hesap kurumu, rejimin adalet sigortasıdır:

• Eklenecek değerler (m. 229): Rejimin sona ermesinden önceki 1 yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile (süre sınırı olmaksızın) katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, edinilmiş mallara değer olarak eklenir. Boşanma öncesi kardeşe devredilen ev, bedelsiz araç satışları ve boşaltılan hesaplar bu hükümle hesaba geri döner; bu kazandırmalardan yararlanan üçüncü kişilere karşı da koşullarıyla dava yöneltilebilir (m. 241).
• Denkleştirme (m. 230): Bir eşin kişisel mal cebi ile edinilmiş mal cebi arasındaki geçişlerin hesaplaşmasıdır: Miras parasıyla kapatılan konut kredisi, maaşla onarılan babadan kalma ev gibi. Katkıda bulunulan cepteki değer artışına, katkı oranında pay verilir.

Edinilmiş ve Kişisel Mal Ayrımı Tablosu

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Avukatı Muhammet Sarıkaya

Katılma alacağı dosyaları; tapu ve banka arkeolojisi, denkleştirme matematiği ve bilirkişi denetimi üzerine kurulur; hangi taksitin hangi parayla ödendiğinin izini sürmek, alacağı yüz binlerce lira değiştirebilir. Av. Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarasıyla kayıtlı olarak ağırlıklı biçimde aile hukuku alanında çalışmakta; katılma alacağı, değer artış payı ve mal kaçırmaya karşı TMK 229 ile 241 talepleri dosyalarında vekillik yürütmektedir. Küçükçekmece Adliyesi başta olmak üzere İstanbul genelindeki aile mahkemelerinde yürüttüğü dosyalarda; mal gruplarının ispat karinesine göre konumlandırılması, güncel değerleme ve tedbirlerin ilk gün alınması üzerine çalışır. Avukatın mesleki geçmişi ve çalışma alanları hakkında ayrıntılı bilgiye Revan Hukuk hakkımızda sayfasından ulaşabilirsiniz.

Zina ve Hayata Kast İstisnası (TMK m. 236/2)

Rejimin kural paylaşımı kusurdan bağımsızdır; ancak kanun iki ağır kusura özel bir yaptırım bağlar: Zina veya hayata kast sebebiyle boşanma halinde hakim, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranının hakkaniyete uygun olarak azaltılmasına veya kaldırılmasına karar verebilir. Bu hüküm kendiliğinden uygulanmaz; boşanmanın bu özel sebeplere dayanması ve tasfiyede talep edilmesi gerekir. Ayrıntılar için zina sebebiyle boşanma davası rehberimize bakabilirsiniz; genel sebeple (şiddetli geçimsizlik) boşanan eş, ne kadar kusurlu olursa olsun bu maddeden yararlanamaz. Bu incelik, boşanma sebebinin seçiminin tasfiyeyi nasıl belirlediğinin en çarpıcı örneğidir.

Usul: Dava, Süre ve İspat

• Rejimin sona erme anı: Boşanma davasının açıldığı tarihtir; bu tarihten sonra edinilenler tasfiyeye girmez.
• Dava: Katılma alacağı, Aile Mahkemesinde ayrı bir tasfiye davasıyla istenir; boşanmanın kesinleşmesi bekletici meseledir. Uygulamadaki adı ve işleyişi için mal paylaşımı davası rehberimize bakabilirsiniz.
• Zamanaşımı: Boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır.
• İspat araçları: Tapu ve araç kayıtları, banka hesap ve kredi dökümleri, SGK hizmet kayıtları, şirket ve ticaret sicili kayıtları, tanıklar; kayıtların çoğu müzekkereyle, bir kısmı e-Devlet üzerinden toplanır.
• Ödeme kolaylığı: Hakim, borçlu eşe hakkaniyet gerektiriyorsa ödeme için süre (taksit) tanıyabilir; alacak için karar tarihinden itibaren faiz işletilir.

Emsal İlkeler ve Uygulama

Çalışmayan (ev emeği veren) eş katılma alacağı alabilir mi?

Evet; rejimin özü budur. Katılma alacağı, gelire katkı şartına bağlı değildir: Ev işlerini ve çocuk bakımını üstlenen eş, hiç gelir elde etmemiş olsa da diğer eşin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısını isteyebilir. Yerleşik uygulama, bu alacağı emeğin karşılığı değil kanunun tanıdığı bir tasfiye hakkı olarak kabul eder.

Kredisi devam eden ev nasıl hesaplanır?

Ev, tasfiye anındaki güncel değeriyle hesaba girer; kalan kredi borcu edinilmiş mal borcu olarak düşülür. Kredinin bir kısmı evlilikten önce veya kişisel parayla ödenmişse, ödeme dökümü üzerinden dönem ve denkleştirme hesabı yapılır; bu hesap, bilirkişi raporunun en çok denetlenmesi gereken kalemidir.

Eşin şirketindeki değer artışı paylaşıma girer mi?

Evlilik içindeki kar payları ve emek ürünü değer artışları edinilmiş mal niteliğindedir; şirket hissesi evlilikten önce edinilmişse hisse kişisel kalır, ancak rejim dönemindeki gelirler hesaba girer. Şirket dosyalarında mali müşavir bilirkişi incelemesi ve kayıtların eksiksiz celbi belirleyicidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Edinilmiş mal nedir?

Rejim süresince emek ve karşılık vererek elde edilen değerlerdir: Maaş ve kazançlar, bunlarla alınan ev, araç ve birikimler, SGK ödemeleri ile kişisel malların kira ve faiz gelirleri.

Evlilikte alınan ev kimin olur?

Mülkiyet tapudaki eşte kalır; ancak tasfiyede evin güncel değerinden borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı, diğer eşin katılma alacağıdır.

Miras kalan mal paylaşıma girer mi?

Mirasın kendisi kişisel maldır, paylaşılmaz; ancak aksine sözleşme yoksa mirasın evlilik içindeki kira ve faiz gelirleri edinilmiş mal olarak hesaba girer.

Katılma alacağı için eşimin malına ortak mı olurum?

Hayır; katılma alacağı para alacağıdır. Kural olarak malın kendisi değil, artık değerinin yarısı ödenir; hakim gerektiğinde ödeme için taksit tanıyabilir.

Boşanmadan önce satılan mallar hesaptan kaçar mı?

Kaçmaz. Son 1 yıl içindeki karşılıksız devirler ile alacağı azaltma kastıyla yapılan tüm devirler TMK 229 uyarınca hesaba eklenir; gerektiğinde devralan üçüncü kişiye karşı da dava açılır.

Zina eden eş mal paylaşımından pay alır mı?

Boşanma zina (veya hayata kast) sebebine dayanıyorsa hakim, kusurlu eşin katılma alacağını hakkaniyete göre azaltabilir veya tamamen kaldırabilir; genel sebeple boşanmada ise kusur payı etkilemez.

Katılma alacağı davasında süre nedir?

Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır; süre içinde açılmayan dava zamanaşımına uğrar.

Av. Muhammet Sarıkaya

Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları aile hukuku, ceza hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.

Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.