Aile Konutu Nedir? 2026 – Şerh, Rızasız Satış ve TMK 194 Koruması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/7756, K. 2026/865, T. 2.2.2026

Uyuşmazlık, 4271 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi hükmü uyarınca açılan tapu iptal ve tescil ile aile konutu şerhi konulması istemine ilişkindir. Davacı bu davayı açarken tek maktu harç yatırmıştır. Davacının birbirinden bağımsız ve ayrı ayrı harca tabi iki davası bulunmaktadır. Yatırılan başvurma harcı dava dilekçesindeki tüm bu istekleri de kapsar ise de tüm taleplere ilişkin yalnızca tek maktu peşin karar harcının alındığı anlaşılmaktadır. Tapu iptal ve ve tescil davası nispi harca tabi bir dava olup, eksik harç tamamlanmadan müteakip işlemler yapılamaz. Davacı, dava dilekçesinde dava değerini 10.000,00 TL olarak belirtmiştir. O halde Mahkemece, öncelikle taşınmazın dava tarihindeki değerinin keşif yapılarak belirlenmesi, tespit edilecek değer üzerinden nispi peşin harç noksanlığının 492 Sayılı Harçlar Kanunu’nun 30. maddesi uyarınca tamamlattırılması, harcın tamamlanması halinde işin esasının incelenmesi, aksi halde Harçlar Kanununun 30. maddesinde gösterilen usul çerçevesinde hareket edilmesi gerekirken, harç noksanlığı giderilmeden işin esasının incelenmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, TMK m. 194 uyarınca açılan tapu iptali-tescil ile aile konutu şerhi davasında harcın nasıl belirleneceğini değerlendirmiştir. Bu tür davalarda hem tapu iptali ve tescil (malvarlığına ilişkin, nispi harca tabi) hem de aile konutu şerhi (maktu harca tabi) talepleri bir arada bulunabilir. Yalnızca tek maktu harç yatırılması yeterli değildir; tapu iptali ve tescil talebinin dava değeri üzerinden nispi harcın tamamlattırılması, eksik harç giderilmeden işin esasına girilmemesi gerekir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/4484, K. 2026/359, T. 15.1.2026

Dava, aile konutuna dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir. Dava konusu taşınmazın aile konutu niteliğinde olduğu ve malik olmayan eşin açık rızası alınmadan davalıya malik eş tarafından tapuda devredildiği, yapılan devir işleminin malik olmayan eşin açık rızasının alınmaması nedeniyle hükümsüz olduğu; hükümsüz olan bir işleme dayalı olarak taşınmazın tahliye ettirilmesinin taşınmazın aile konutu vasfını ortadan kaldırmayacağı; bu nedenle davanın kabulü gerekirken tahliye edildiği gerekçesiyle konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinin doğru olmadığı; ne var ki taraflar arasında boşanma davasının bulunduğu, UYAP kayıtlarında yapılan incelemede taraflar arasındaki boşanma davasında tarafların boşanmalarına karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği görülmüştür. Bu durumda, tarafların boşanmaları nedeniyle dava konusu taşınmazın aile konutu vasfının ortadan kalkmış olması karşısında, aile konutuna dayalı olarak açılan eldeki davanın konusuz kaldığı, bu nedenle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin ise haklılık durumuna göre tayin ve takdir edilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeden hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup hükmün bu sebeple bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, aile konutu niteliğindeki taşınmazın malik olmayan eşin açık rızası alınmadan devredilmesi halinde verilecek kararı ortaya koymuştur. Taşınmazın aile konutu olduğu ve devrin diğer eşin açık rızası olmadan yapıldığı sabitse, işlem TMK m. 194 uyarınca geçersizdir; bu durumda tapu kaydının iptali ile taşınmazın önceki (malik eş) adına tescili gerekir. Rıza bulunmadan yapılan devir, üçüncü kişi adına geçerli bir mülkiyet doğurmaz.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/10517, K. 2025/11582, T. 22.12.2025

Davacı kadın, davalı eşi adına kayıtlı dava konu taşınmaza rızası dışında ipotek tesis edildiğini ileri sürerek ipoteğin kaldırılmasını ve taşınmaz kaydına aile konutu şerhi konulmasını talep ve dava etmiştir. 14.06.2021 tarihli keşif tutanağında beyanı alınan davacı tanığı …’in beyanı ile taşınmazın aile konutu olmadığının kabulüne karar verildiği, oysa ki diğer davacı tanığı …’ın tarafların köyde de evi olduğunu ancak Türkiye’ye geldiklerinde davalının eşi ve çocuklarıyla davaya konu taşınmazda kaldıklarını belirttiği, diğer yandan 16.12.2020 tarihli ve davalı …’in kardeşinin beyanına dayalı emniyet tutanağında tarafların yurt dışından geldiklerinde davaya konu taşınmazda kaldıklarının belirtildiği, İlk Derece Mahkemesince, ailenin kullandığı başka konut olup olmadığı, taraflar asıl olarak yurt dışında yaşasalar da, dava konusu taşınmazı Türkiye’ye geldiklerinde aile konutu olarak kullanıp kullanmadıkları yönünden yeterli araştırmanın yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda; dosyadaki çelişkiler giderilerek, gerekli araştırma yapılarak ve tüm deliller birlikte değerlendirilerek ipotek tarihi itibarıyla taşınmazın aile konutu vasfında olup olmadığının belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, eşin açık rızası olmadan aile konutu üzerinde kurulan ipoteğin kaldırılıp kaldırılamayacağını değerlendirmiştir. Malik eş, aile konutu üzerinde diğer eşin açık rızasını almadan ipotek tesis edemez; rıza alınmadan kurulan ipotek TMK m. 194’e aykırı olduğundan kaldırılmasına karar verilir. Bu koruma, konut üzerinde banka veya üçüncü kişi lehine kurulan ipotekler bakımından da geçerlidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/9460, K. 2025/10860, T. 9.12.2025

Dava aile konutu olarak kullanıldığı ileri sürülen taşınmaz üzerinde bulunan ipoteğin kaldırılmasına yönelik olduğuna göre, öncelikle aile konutu olarak kullanılan bölümün belirlenmesi gerekir. Bu durumda mahkemece, taşınmazın vasfı da dikkate alınarak, dava konusu taşınmazda usulünce keşif yapılıp, ipotek tesis tarihinde ve halen tarafların aile konutu olarak kullandıkları bağımsız bölümün belirlenmesi, uzman bilirkişilerden “aile konutu” olarak kullanılan bölümün kroki ve harita üzerinde işaretlenmesinin istenmesi, aile konutu olarak kullanılan bu bölümün değerinin belirlenip, bu bölümle sınırlı olacak şekilde ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, taşınmazın tamamına yönelik olarak ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, üzerinde birden fazla bağımsız bölüm bulunan taşınmazda, ipoteğin kaldırılması talebinde önce aile konutu olarak kullanılan kısmın belirlenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Taşınmazın tamamı değil, ailenin fiilen yaşam merkezi olan bölüm aile konutu korumasından yararlanır. Bu nedenle mahkeme, keşif ve bilirkişi incelemesiyle hangi bağımsız bölümün aile konutu olduğunu saptamalı ve ipoteğin kaldırılmasına ilişkin kararı buna göre vermelidir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/8732, K. 2025/10191, T. 25.11.2025

Dava; 4271 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi hükmü uyarınca tapu iptali ve tescil ile aile konutu şerhi konulması istemine ilişkindir. Somut olaya bakıldığında, yapılan yargılama, toplanan deliller, dinlenen tanık beyanları, tapu kaydı, ekspertiz kayıtları, emniyet araştırma tutanağı, telefon kayıtları, icra dosyası, kira sözleşmesi vs. Tüm deliller hep birlikte değerlendirildiğinde dava konusu taşınmazın 2016 yılında satın alınarak davalı eş adına tescil edildiği, davacı ve ailesi tarafından aile konutu olarak kullanıldığı, dava açıldığı tarihte ve yargılama sırasında da aile konutu olarak kullanılmaya devam ettiği, davacı tarafça dava konusu taşınmazın aile konutu olduğunun ispatlandığı, dava konusu taşınmazın davalı …’e satışına karşı davacı kadının açık rızasının alınıp alınmadığı hususu yönünden yapılan incelemede ise, her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince, davalı …’in tanığı olan eksperin beyanı ve davacı kadın ile davalı … arasında sık sık yapılan iletişim kaydı bulunduğu, davalının iyiniyetli olduğu belirtilmişse de dava konusu taşınmazın 25.10.2018 tarihinde davalı eş tarafından davalı …’e satıldığı, dinlenen tanık beyanlarına göre davalı eşin ticaret ile uğraştığı, sıklıkla yüklü miktarda kredi çektiği için eve taşınmaz değerinin tespiti amacıyla uzmanların geldiği, davacı kadının ve ortak çocuğun bu duruma alışkın olmaları sebebiyle bu durumu sorgulamadıklarının belirtildiği, yine davacı ile davalı … arasında dava konusu taşınmazın devrinden sonra 03.8.2019 tarihinde 7 dakikalık görüşme olduğu, mesaj kaydına dair sunulan fotoğrafta ise davacı kadının davalı …’e o gün içerisinde uygun olmadıkları daha sonraki bir tarihte gitmeleri konusunda beyanda bulunduğu, davacı kadının bu durumu, davalı … ile komşu oldukları, aynı zamanda …’in emlak işi ile uğraştığı, aile fertlerinden birinin taşınmaz alımı ile ilgili kendisine yetki verildiği, yani dava konusu taşınmaz ile ilgili konuşmadıkları yönünden açıklamada bulunduğu, Bölge Adliye Mahkemesi’nin karar gerekçesinde belirtilen olguların satış işlemine karşı davacı kadının açık rızasının alındığını, yahut davacı kadının kötüniyetli olduğunu, ya da iş bu davanın açılmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu ispatlamayacağı, dava konusu taşınmazın davalı …’e satışından, eve icra memurlarının gelmesi ile davacı kadının bilgi sahibi olduğu, sonrasında iş bu davayı açtığı, davalı … tarafından davacı eşin açık rızasının alındığının ispatlanamadığı, aile konutu olan taşınmazın, hak sahibi olan eş tarafından üçüncü kişiye devrinin, davacının açık rızasını gerektirdiği, ( HGK’nun 24,05.20 17… /2-1604 esas, 2017/967 karar sayılı kararı ), eşin “Açık rızası alınmadan” yapılan işlemin “Geçersiz olduğunu” kabul etmek gerektiği anlaşılmakla, gerçekleşen bu durum karşısında yukarıda açıklanan yasal düzenleme ile ilkelere uygun değerlendirme yapılarak davacı malik olmayan eşin açık rızası ispat edilemediğinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde ret hükmü kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, aile konutunun rızasız devrinde, devralan üçüncü kişinin iyiniyetinin nasıl değerlendirileceğini ele almıştır. Taşınmazın aile konutu olduğunu bilen veya durumun gereğinden bilmesi gereken üçüncü kişi iyiniyet iddiasından yararlanamaz. Tapuda şerh bulunmasa dahi, somut olayın koşulları (tarafların ilişkisi, devrin şekli ve zamanı) üçüncü kişinin durumu bilebilecek konumda olduğunu gösteriyorsa devir geçersiz sayılır ve tapu iptaline karar verilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3084, K. 2025/9574, T. 6.11.2025

Dava; 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. hükmü uyarınca aile konutu nedeniyle ipoteğin kaldırılması ve aile konusu şerhi konulması istemine ilişkindir. Dosya kapsamından, Ankara ili Keçiören ilçesinde bulunan dava konusu taşınmazın, 23.05.2000 yılında davacının eşi davalı … adına tapuda tescil edildiği, taşınmaz üzerine dava konusu ipoteğin ise 05.11.2015 tarihinde konulduğu anlaşılmaktadır. Getirtilen abonelik kayıtlarına göre, dava konusu taşınmazın abonelikleri 2000 yılında davalı … adına açtırılmıştır. Ayrıca dinlenen davacı tanıkları da davacı ve davalı …’in uzun zamandır bu adreste oturduklarını belirtmişlerdir. Her ne kadar, Mahkemece aboneliklerin açılması, tanık beyanları ve yapılan keşif ile halen aile konutu olarak kullanıldığı dikkate alınarak dava konusu taşınmazın aile konutu olduğu kanaatine varılmış ise de; davacının, davalı …’in ve ortak çocuklarının ikametlerini adres kayıt sistemine göre Batman’dan dava konusu taşınmaza 2016 yılında aldırdıkları, ipotek senedinde davalı …’in adresinin dava konusu taşınmaz olmayıp Batman olarak göründüğü, davalı … hakkında dava konusu adreste yapılan 18.12.2017 tarihli ekonomik ve sosyal durum araştırma tutanağında “çevreden kapının devamlı olarak kapalı olduğu, kapıya bırakılan bilgi notlarına dönüş yapılmadığı, şahış bina içinde sorulduğunda adresin kendisine ait olduğu fakat ikamete nadir olarak geldiği, adresi fazla kullanmadığının belirtildiği” yazıldığı, dosyada davalı …’e yapılan en son verilen gerekçeli karar ve karar ilamı tebligatlarının Batman adresine tebliğ edildiği ve bu tebligatların Batman adresinde davacı ve tarafların ortak kızları tarafından farklı zamanlarda alındığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, ipotek tarihinde ve halen taşınmazın aile konutu olarak kullanılmadığı sabittir. Hal böyle olunca, dava konusu taşınmazın aile konutu olduğunun ispatlanamadığı ve 4721 Sayılı Kanun’un 194. maddesinin korumasından yararlanamayacağı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, ipoteğin kaldırılması talebinde taşınmazın aile konutu niteliğinin öncelikle araştırılması gerektiğini belirtmiştir. İpoteğin TMK m. 194 kapsamında kaldırılabilmesi için, taşınmazın gerçekten ailenin ortak yaşam merkezi (aile konutu) olduğu; keşif, tanık ve nüfus/yerleşim kayıtlarıyla saptanmalıdır. Aile konutu niteliği belirlenmeden ipoteğin kaldırılmasına veya talebin reddine karar verilmesi eksik incelemedir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/5413, K. 2025/8026, T. 30.9.2025

Dava; 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. hükmü uyarınca ipoteğin kaldırılması, tapu iptali ve tescil ile aile konusu şerhi konulması istemine ilişkindir. Hükme esas alınan raporda muvafakatnamedeki imzanın davacının eli ürünü olup olmadığı hususunda net bir görüş bildirilmediği gibi, kesin kanaat içermemesi sebebiyle hüküm kurmaya elverişli değildir. O halde, Adli Tıp Kurumu’nun imza incelemesinde üst ve son merci olmadığı gözetilerek ehil bilirkişilerden oluşacak bir heyetten dava konusu belgede yer alan imzanın davacının eli ürünü olup olmadığına ilişkin kesin kanaat içerir şekilde yeniden rapor alınarak, tüm deliller birlikte değerlendirilip sonucu uyarınca karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile hüküm kurulması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, aile konutu işlemi için verildiği ileri sürülen muvafakatnamenin (rıza belgesinin) geçerliliğinin nasıl inceleneceğini değerlendirmiştir. TMK m. 194’teki açık rızanın gerçekten diğer eş tarafından ve özgür iradeyle verilip verilmediği araştırılmalıdır. Muvafakatnamedeki imzanın eşe ait olup olmadığı veya belgenin gerçekliği çekişmeliyse, imza incelemesi yaptırılarak sonucuna göre karar verilmelidir; sahte veya geçersiz muvafakat, rızanın varlığını ortadan kaldırır.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2025/3649, K. 2025/5359, T. 17.9.2025

Taşınmaz üzerine şikayetçinin lehine aile konutu şerhi verilmiş bulunması, takipte taraf olmayan şikayetçinin bu şerhe dayanarak haczedilmezlik şikayetinde bulunmasına imkan tanımamaktadır. Diğer taraftan, Anayasa Mahkemesi tarafından verilen hak ihlali kararının başvuru yapılan dosyaya özgü olduğu, genel mahkemede yargılama yapan diğer mahkemeleri bağlamayacağı, aile konutu kavramı ile haline münasip ev kavramının özdeş olmadığı, 2004 Sayılı Kanunun 82. maddesinde “borçlunun haline münasip evi” kavramı kullanılmış olup, kanun koyucunun amacının meskeniyet iddiasında bulunma hakkını sadece borçluya tanımak olduğu, borçlu haricindeki kişilere yorum yolu ile dava açma hakkı tanınmasının olanaklı olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle somut olaya İİK’nın ilgili maddelerinın uygulanması gerekir. O halde, İlk Derece Mahkemesince, şikayet hakkı ( aktif husumet ) yokluğundan istemin reddine karar verilmesi gerekirken kısmen kabulüne hükmolunması ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi isabetsiz olup kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, icra takibinde taraf olmayan eşin, lehine konulan aile konutu şerhine dayanarak haczedilmezlik şikayetinde bulunup bulunamayacağını değerlendirmiştir. Aile konutu şerhi, malik olmayan eşe taşınmazın haczedilemeyeceği yönünde bir haczedilmezlik hakkı sağlamaz; bu şerh yalnızca eşin rızası olmadan devir ve ipotek yapılmasını engeller. Bu nedenle takibin tarafı olmayan eş, aile konutu şerhine dayanarak haczin kaldırılmasını (haczedilmezlik şikayeti) isteyemez.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/3075, K. 2025/5958, T. 17.6.2025

Dava konusu taşınmazın tapuda “bağ” vasfıyla kayıtlı olduğu, dosya içindeki beyanlara ve keşif raporuna göre taşınmaz üzerinde birden fazla bağımsız bölüm bulunduğu anlaşılmaktadır. Dava aile konutu olarak kullanıldığı ileri sürülen taşınmaz üzerinde bulunan ipoteğin kaldırılmasına yönelik olduğuna göre, öncelikle aile konutu olarak kullanılan bölümün belirlenmesi gerekir. Bu durumda, mahkemece yapılacak iş; taşınmazın vasfı da dikkate alınarak, dava konusu taşınmazda usulünce keşif yapılıp, ipotek tesis tarihinde ve halen tarafların aile konutu olarak kullandıkları bağımsız bölümün belirlenmesi, uzman bilirkişilerden “aile konutu” olarak kullanılan bölümün kroki ve harita üzerinde işaretlenmesinin istenmesi, aile konutu olarak kullanılan bu bölümün değerinin belirlenip, bu bölümle sınırlı olacak şekilde ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi gerekirken, taşınmazın tamamına yönelik olarak ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, tapuda ‘bağ’ gibi konut dışı bir vasıfla kayıtlı taşınmazın aile konutu sayılıp sayılamayacağını değerlendirmiştir. Belirleyici olan tapudaki vasıf değil, taşınmazın fiilen ailenin ortak yaşam merkezi (konut) olarak kullanılıp kullanılmadığıdır. Taşınmaz üzerinde fiilen oturulan bağımsız bir bölüm varsa ve aile burada yaşıyorsa, tapudaki ‘bağ’ vasfına rağmen bu bölüm aile konutu korumasından yararlanabilir; bu husus keşifle saptanmalıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/9213, K. 2025/5999, T. 17.6.2025

Dava konusu taşınmazın, davacının eşi tarafından 08.03.2018 tarihinde davalılardan birine devredildiği, hemen akabinde davalı ile kira sözleşmesi akdedilerek taşınmazda davacı ve davalı eşin birlikte oturmaya devam ettiği, 31.07.2018 tarihinde taşınmazı davalılardan birine devrettiği anlaşılmaktadır. Aile konutu olan taşınmazın, hak sahibi olan erkek eş tarafından üçüncü kişiye devri, davacının açık rızasını gerektirmektedir. Bu rıza alınmamıştır. Bu durumda tescil, yolsuz tescil niteliğini alacaktır. Ne var ki, taşınmazı ilk devralan bu taşınmazı devretmiştir. Taşınmazı devrinde Türk Medeni Kanunun 194. maddesi koşulları artık aranmaz. Bu durumda taşınmazı en son devralan davalı, kendisine bu taşınmazı devredenin üzerindeki tescilin yolsuz olduğunu biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, bu tescile dayanamaz. Toplanan delillerden, davalıların birbirlerini tanıdıkları; davalının taşınmazın aile konutu olduğunu bilerek satın aldığı; diğer davalının ise ilk satış işleminden çok kısa bir süre sonra taşınmazı satın aldığı anlaşılmakla davalının taşınmazı kendisine devreden üzerindeki tescilin yolsuz olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği; diğer davalı ile el ve iş birliği içinde kötü niyetli olarak hareket ettiği de anlaşılmaktadır. Davanın kabulü gerekirken, reddine karar verilmesi doğru bulunmamıştır.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, aile konutunun devredilip hemen ardından devralan ile kira sözleşmesi yapılarak eşlerin konutta oturmaya devam etmesinin muvazaaya (danışıklılığa) işaret edip etmediğini değerlendirmiştir. Malik eşin taşınmazı devrettikten hemen sonra devralanla kira sözleşmesi yapıp ailenin aynı konutta kalması, devrin gerçek bir satış olmayıp diğer eşin aile konutu hakkını dolanmaya yönelik muvazaalı bir işlem olduğunu gösterebilir. Bu durumda devrin geçersizliği ve tapu iptali gündeme gelir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/9449, K. 2025/4753, T. 7.5.2025

Dava, kiralanan taşınmazın aile konutu olduğunun tespiti istemine ilişkindir. 4721 sayılı Kanun’un 194 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında, konutun eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmış ise sözleşmenin tarafı olmayan eşin, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline geleceği düzenlenmiştir. Davacı, kiralayan davalı tarafa bir bildirimde bulunmadığından kira sözleşmesinin tarafı haline gelmemiştir. Davacı, kira sözleşmesine 4721 sayılı Kanun’un 194 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına göre taraf olmadığından, eşler arasında da kiralanan taşınmazın aile konutu olup olmadığı yönünde herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığından, dahili davalı eşe karşı açılan dava konusu taşınmazın aile konutu olduğunun tespitine ilişkin davada da hukuki yarar bulunmamaktadır. Davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, taşınmazın aile konutu olduğunun tespitine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, kira ile sağlanan konutun aile konutu olduğunun tespiti davasını değerlendirmiştir. TMK m. 194/4 uyarınca, konut eşlerden biri tarafından kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş, kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı haline gelir. Kiralanan taşınmazın aile konutu olduğu tespit edilerek, sözleşmenin tarafı olmayan eşin korumadan yararlanması sağlanır; bu tespit, kiracı eşin tek taraflı feshini ve aileyi sokakta bırakmasını önler.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2024/10646, K. 2025/4653, T. 6.5.2025

Somut olayda, dava konusu taşınmazın aile konutu olduğu sabittir. Davalı önceki malik eş dava konusu aile konutunu, diğer davalı şirkete satış suretiyle devir etmiş olup yapılan yargılama ve toplanan delillerle bu işlem sırasında davacı eşin açık rızasının alındığı ispatlanamamıştır. Aile konutu olan taşınmazın, hak sahibi olan eş tarafından üçüncü kişiye devri, davacının açık rızasını gerektirmektedir. ( HGK’nun 24,05.2017 tarih 2017/2-1604 esas, 2017/967 karar sayılı kararı ). Eş söyleyişle eşin “Açık rızası alınmadan” yapılan işlemin “Geçersiz olduğunu” kabul etmek zorunludur. Gerçekleşen bu durum karşısında davacı malik olmayan eşin açık rızası ispat edilemediğinden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, ret hükmü kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, aile konutunun malik eş tarafından bir şirkete satılması halinde tapu iptali istenip istenemeyeceğini değerlendirmiştir. Taşınmazın aile konutu olduğu sabitse, malik eşin diğer eşin açık rızası olmadan bunu bir şirkete (tüzel kişiye) satması da TMK m. 194’e aykırıdır. Devralan şirketin durumu bilebilecek konumda olması halinde iyiniyet korumasından yararlanamayacağı gözetilerek, tapu kaydının iptaline karar verilir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2025/116, K. 2025/4354, T. 29.4.2025

Dava, aile konutu olduğunun tespiti ve davacının kira sözleşmesine taraf olarak eklenmesi istemine ilişkindir. Davacı erkek vekili tarafından taşınmazın aile konutu olduğunun tespiti ve davacının kira sözleşmesine taraf olarak eklenmesi talepli açılan dava neticesinde İlk Derece Mahkemesince dava konusu taşınmazın davacı ve davalılardan birinin aile konutu olması nedeniyle davalıya karşı açılan davanın kabulüyle dava konusu taşınmazın aile konutu olduğunun tespitine, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesi gereği aile konutu tespiti davasının ancak eşe karşı açılabileceği, üçüncü kişilere husumet yöneltilebilmesinin hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı yönünden davanın reddine, davacının kira sözleşmesine taraf olarak eklenmesine ilişkin talebinin ise kiralayana yapılacak tek taraflı bildirimle kira sözleşmesinin tarafı haline gelebilmesinin mümkün olması nedeniyle hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiş, kararın davacı erkek vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Somut olayda; davacı erkek tarafından, aile konutu olduğunun tespiti talep edilen taşınmazda davacı erkek ile davalının kira sözleşmesi ile oturdukları, davalının dava konusu taşınmazın maliki olmadığı, davacının 4721 Sayılı Kanun’un 194. maddesinin üçüncü fıkrasındaki korumadan ancak davalı kadının dava konusu taşınmazın mülkiyetine sahip olması durumunda faydalanabileceği; yine kira sözleşmesi ile oturulan ev için ev sahibine tek taraflı bildirimde bulunarak sözleşmenin tarafı olabileceği halde yapmadığı gibi kiralanan taşınmazın aile konutu olduğu yönünde eşler arasında çekişme bulunmadığı, bu durumda davacının davalıya karşı da dava açmakta hukuki yararının olmadığı anlaşılmaktadır. O halde, davalıya karşı açılan aile konutunun tespiti davası yönünden de hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken davalı yönünden davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmayıp, bozmayı gerektirmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, aile konutu olarak kiralanan taşınmazda, sözleşmenin tarafı olmayan eşin sonradan sözleşmeye taraf olarak eklenmesini değerlendirmiştir. Kiralanan konutun aile konutu olduğu tespit edildiğinde, TMK m. 194/4 gereğince eş, kiralayana bildirimde bulunarak kira sözleşmesine taraf olabilir. Mahkeme, taşınmazın aile konutu niteliğini saptayarak davacı eşin sözleşmeye taraf olarak eklenmesine karar verir; böylece her iki eş de kira ilişkisinde korunur.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E. 2024/2122, K. 2025/440, T. 3.2.2025

Dava, elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir. Dava açıldığı tarihte, davaya konu bağımsız bölümün aile konutu olarak davalıya özgülendiği ve tanık beyanlarının da bu doğrultuda olduğu belli ise de davalının güncel nüfus kaydında dava dışı eşinden boşandığı, boşanma ile taşınmazın aile konutu vasfının sona erdiği gözetilmek suretiyle elatma hususunda bir karar verilmek üzere hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Avukat Kaleminden Özet: Bu kararda Yargıtay, boşanma veya ayrılık sürecinde aile konutu olarak bir eşe özgülenen (tahsis edilen) taşınmazda, diğer eşin elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteyip isteyemeyeceğini değerlendirmiştir. Dava tarihinde taşınmaz aile konutu olarak bir eşe özgülenmişse, o eşin konutta oturması hukuka uygun olduğundan diğer eş elatmanın önlenmesi ve ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep edemez. Özgüleme kararı geçerli olduğu sürece, konutta oturan eşin kullanımı haksız sayılmaz.