İnşaat Emniyet Kurallarına Uymama ve Gözetim Suçları (TCK 175 – 178) 2026
İnşaat veya yıkımla ilgili emniyet kurallarına uymama suçu, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek biçimde inşaat veya yıkım faaliyeti sırasında insan hayatı veya beden bütünlüğü açısından gerekli tedbirlerin alınmamasıdır; TCK m. 176 uyarınca cezası 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Aynı bölümde yer alan tamamlayıcı suçlar şunlardır: Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünün başkalarını tehlikeye düşürecek biçimde ihmali (m. 175: 6 aya kadar hapis veya adli para cezası), gözetim altındaki tehlikeli hayvanın kontrolsüz serbest bırakılması (m. 177: 6 aya kadar hapis veya adli para cezası) ve herkesin gelip geçtiği yerlerdeki kazı ve benzeri tehlike alanlarına işaret veya engel konulmaması (m. 178: 2 aydan 6 aya kadar hapis veya adli para cezası). Tümü somut zarar aranmayan tehlike suçlarıdır.
Kaldırıma taşan iskelenin altından geçen yayalar, geceleri işaretsiz bırakılan kazı çukuru, bahçe kapısı açık unutulan tehlikeli köpek. Bu görüntülerin her biri, henüz kimse zarar görmeden ceza hukukunun ilgi alanına girer; çünkü TCK m. 175 ila 178, zarar doğmasını beklemeden ihmalin kendisini cezalandırır. Bu maddeler, şehir hayatının güvenlik altyapısını korur ve özellikle inşaat sektöründe müteahhit, şantiye şefi ve iş güvenliği uzmanlarının ceza sorumluluğunun ilk basamağını oluşturur. Zarar doğduğunda ise tablo değişir: Dosya, taksirle öldürme veya yaralamaya dönüşür. Bu yazıda dört suçun kapsamını, sorumluların nasıl belirlendiğini ve zarar doğan hallerde nitelendirmenin nasıl değiştiğini avukat kaleminden anlatıyorum.
Yazı İçeriği
- TCK 175 – 178 Suçları Nelerdir? Kimler Sorumlu Tutulur?
- TCK 175 – 178 Cezaları Ne Kadar? 2026 Güncel Cezalar
- TCK 175 – 178 Ceza Tablosu
- İnşaat Dosyalarında Sorumluluğun Paylaşımı ve İdari Yaptırım İlişkisi
- İnşaat ve Emniyet Suçları Avukatı Muhammet Sarıkaya
- Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
- Sıkça Sorulan Sorular
TCK 175 – 178 Suçları Nelerdir? Kimler Sorumlu Tutulur?
M. 175, akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetim yükümlülüğünü başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde ihmal eden kişiyi cezalandırır; fail, hasta üzerinde hukuken bakım yükümlülüğü bulunan vasi, veli veya kurum görevlisidir. M. 176, inşaat veya yıkım faaliyeti sırasında insan hayatı veya beden bütünlüğü açısından gerekli tedbirleri almayan kişiyi hedefler; sorumluluk kağıt üzerindeki unvana değil, tedbir alma yetki ve görevinin fiilen kimde olduğuna göre belirlenir ve müteahhit, şantiye şefi ile yıkım işini üstlenen alt işveren aynı dosyada birlikte değerlendirilebilir. M. 177, gözetimi altında bulunan hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya kontrol altına almakta ihmal gösteren kişiyi; m. 178 ise herkesin gelip geçtiği yerlerde yapılan kazılarda veya bırakılan tehlike doğurucu nesnelerde gerekli işaret veya engelleri koymayan yahut konulmuş işaretleri kaldıran veya yerini değiştiren kişiyi cezalandırır. Dördü de kasten işlenen somut tehlike suçlarıdır; tehlikenin fiilen doğması gerekir ancak zarar aranmaz.
TCK 175 – 178 Cezaları Ne Kadar? 2026 Güncel Cezalar
Cezalar suç tipine göre kademelidir: M. 175’te 6 aya kadar hapis veya adli para cezası; m. 176’da 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası; m. 177’de 6 aya kadar hapis veya adli para cezası; m. 178’de 2 aydan 6 aya kadar hapis veya adli para cezası öngörülür. Tümünde hapis ve adli para cezası seçeneklidir; hakim birine hükmeder. Bu suçlar zarar doğmadığı sürece uygulanır; iskeleden düşen malzeme bir yayayı yaralar veya işaretsiz çukura düşen kişi ölürse fail artık bu maddelerden değil, taksirle yaralama veya taksirle öldürme hükümlerinden yargılanır ve alınmayan tedbirler taksirin, ağır ihmal hallerinde bilinçli taksirin dayanağı olur. Ceza miktarları itibarıyla ön ödeme, hükmün açıklanmasının geri bırakılması ve erteleme kurumları geniş uygulama alanı bulur; kısa süreli hapis cezaları adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir.
TCK 175 – 178 Ceza Tablosu
| Suçun Şekli | Kanuni Dayanak | Ceza |
|---|---|---|
| Akıl hastası üzerindeki bakım ve gözetimin tehlike doğuracak biçimde ihmali | TCK m. 175 | 6 aya kadar hapis veya adli para cezası |
| İnşaat veya yıkımda gerekli emniyet tedbirlerinin alınmaması | TCK m. 176 | 3 ay – 1 yıl hapis veya adli para cezası |
| Hayvanın tehlike doğuracak şekilde serbest bırakılması veya kontrol ihmali | TCK m. 177 | 6 aya kadar hapis veya adli para cezası |
| Kazı ve tehlike alanlarına işaret veya engel koymama, işaretleri kaldırma | TCK m. 178 | 2 ay – 6 ay hapis veya adli para cezası |
| Tehlikenin zarara dönüşmesi (yaralanma) | TCK m. 89 | Taksirle yaralama hükümleri uygulanır |
| Tehlikenin zarara dönüşmesi (ölüm) | TCK m. 85 | Taksirle öldürme hükümleri uygulanır |
İnşaat Dosyalarında Sorumluluğun Paylaşımı ve İdari Yaptırım İlişkisi
M. 176 dosyalarında ilk adım, tedbir alma yükümlülüğünün fiilen kimde olduğunun belirlenmesidir: Yapı denetim sözleşmeleri, şantiye organizasyon şeması, iş güvenliği uzmanı atama yazıları ve alt işverenlik sözleşmeleri bu tespitin dayanağıdır ve bilirkişi incelemesi çoğu dosyada zorunludur. Aynı ihmal, ceza soruşturmasının yanında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında idari para cezalarına ve işin durdurulmasına da yol açar; iki süreç bağımsız yürür ve idari cezanın ödenmesi ceza dosyasını kapatmaz. Belediyelerin kazı ruhsatı ve geçici trafik işaretleme yükümlülükleri m. 178 dosyalarında sorumluluğun kamu görevlilerine uzanmasına neden olabilir. Tehlikeli köpek ırklarına ilişkin 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunundaki yasak ve yükümlülükler m. 177 ile birlikte değerlendirilir; hayvanın saldırısıyla yaralanma doğmuşsa dosya taksirle yaralamaya evrilir. Ruhsatsız yapılarda yürüyen inşaat faaliyeti ayrıca imar kirliliğine neden olma suçu yönünden incelenir. Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Ceza Kanunu tam metninden ulaşabilirsiniz; dosyanız turkiye.gov.tr üzerinden UYAP dava dosyası sorgulama ekranından takip edilebilir.
İnşaat ve Emniyet Suçları Avukatı Muhammet Sarıkaya
Bu dosyalarda savunmanın belkemiği görev ve yetki analizidir: Aynı iskele için müteahhit, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı ve alt işveren farklı yükümlülükler taşır; ceza sorumluluğu bu zincirde doğru halkaya oturtulmadığında yanlış kişi mahkum olur. Avukat Muhammet Sarıkaya, inşaat ve yıkım kaynaklı tehlike suçlarında müteahhit ve şantiye yöneticilerinin müdafiliği ile tehlikeye maruz kalanların vekilliğini Küçükçekmece ve İstanbul genelinde üstlenmekte; ceza dosyasını iş güvenliği mevzuatındaki idari süreçlerle birlikte yürütmektedir.
Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır ve ağırlıklı olarak ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışmaktadır. Mesleki geçmişi ve çalışma ilkeleri için avukat hakkında bilgi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
TCK 175 – 178 içtihadı, somut tehlikenin doğup doğmadığı ve yükümlülüğün hangi kişide olduğu üzerine kuruludur. Aşağıdaki ilkeler yerleşik uygulamayı yansıtır; dosyanıza özgü karar metinleri künyeleriyle birlikte avukat tarafından sunulmaktadır.
Yerleşik İlke: Bu suçlar somut tehlike suçudur; fiilin kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından gerçek bir tehlike doğurduğunun belirlenmesi gerekir
Yargıtay, m. 176 ve 178 kapsamındaki dosyalarda mahkemenin, alınmayan tedbirin veya konulmayan işaretin somut olayda kimlerin hangi tehlikeyle karşılaştığını keşif ve bilirkişi incelemesiyle saptamasını; soyut mevzuat ihlalinin tek başına mahkumiyete yetmeyeceğini, tehlikenin fiilen doğduğunun gerekçede gösterilmesi gerektiğini kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Savunmada olay yerinin konumu, yaya ve araç trafiğine açıklığı ve fiili kullanım durumu keşifle belgelenmelidir; tehlikeye maruz kalan somut bir çevre yoksa beraat talep edilebilir.
Yerleşik İlke: İnşaatta tedbir alma yükümlülüğü fiili görev dağılımına göre belirlenir; zarar doğduğunda fiil tehlike suçu olmaktan çıkar ve taksirli netice suçuna dönüşür
Yargıtay, m. 176’nın ancak zarar doğmayan hallerde uygulanacağını; tedbirsizlik sonucu yaralanma veya ölüm gerçekleşmişse failin taksirle yaralama veya taksirle öldürme hükümlerine göre cezalandırılacağını ve sorumlunun, unvana değil tedbir alma konusundaki fiili yetki ve göreve göre bilirkişi incelemesiyle belirleneceğini benimser.
Avukat Değerlendirmesi: İddianame m. 176’dan düzenlenmiş ancak dosyada yaralanma varsa nitelendirme itirazı ilk celsede yapılmalıdır; suç vasfı, uzlaştırma ve zamanaşımı hesabını baştan değiştirir.
Sıkça Sorulan Sorular
İnşaatta emniyet tedbiri almamanın cezası nedir?
TCK m. 176 uyarınca inşaat veya yıkım sırasında hayat ve beden bütünlüğü için gerekli tedbirleri almayan kişi 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
Kimse yaralanmadıysa da ceza verilir mi?
Evet. Bu suçlar tehlike suçudur; somut tehlikenin doğması yeterlidir, zarar aranmaz. Zarar doğarsa taksirle yaralama veya öldürme hükümleri uygulanır.
Şantiyede sorumluluk kimde olur?
Unvana değil fiili görev dağılımına bakılır; müteahhit, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı ve alt işveren sözleşme ve organizasyon şemasına göre bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Köpeğini başıboş bırakan kişi hangi suçu işler?
Gözetimindeki hayvanı başkaları için tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya kontrolde ihmal gösteren kişi TCK m. 177 uyarınca 6 aya kadar hapis veya adli para cezasıyla karşılaşır.
Kazı çukuruna işaret koymamak suç mu?
Evet. Herkesin geçtiği yerlerdeki kazılara işaret veya engel koymamak, konulanları kaldırmak veya yerini değiştirmek TCK m. 178 uyarınca 2 aydan 6 aya kadar hapis veya adli para cezası gerektirir.
İdari para cezası ödedim, ceza davası düşer mi?
Hayır. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki idari yaptırımlar ile ceza soruşturması bağımsız yürür; idari cezanın ödenmesi ceza dosyasını kapatmaz.
Bu suçlarda HAGB mümkün mü?
Evet. Ceza miktarları itibarıyla ön ödeme, HAGB, erteleme ve hapsin adli para cezasına çevrilmesi geniş uygulama alanı bulur.
Avukat’a Sor
Şantiye sorumluluğu, tehlike suçları ve iş güvenliği bağlantılı dosyalara ilişkin sorularınızı doğrudan avukata iletebilirsiniz.
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Bu alanlarda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.