Güveni Kötüye Kullanma Suçu ve Cezası (TCK 155) Nedir? 2026
Güveni kötüye kullanma suçu, başkasına ait olup da muhafaza etmek veya belirli bir şekilde kullanmak üzere zilyetliği kendisine devredilmiş bir mal üzerinde, kendisinin veya başkasının yararına olarak zilyetliğin devri amacı dışında tasarrufta bulunulması ya da devir olgusunun inkar edilmesidir; TCK m. 155/1 uyarınca ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır ve bu hali şikayete bağlıdır. Suçun meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da başkasının mallarını idare etme yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi halinde ceza 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adli para cezasına çıkar (m. 155/2) ve bu nitelikli hal resen soruşturulur.
Emanet edilen araç satılır, tahsilat için verilen para iade edilmez, çalışana teslim edilen mal kayıplara karışır, kiralanan iş makinesi başka şantiyeye götürülür. Bu dosyaların ortak noktası şudur: Mal, mağdurun elinden zorla veya gizlice çıkmamıştır; bizzat mağdur tarafından, güvenerek teslim edilmiştir. Hukukun bu güven ilişkisine verdiği ceza karşılığının adı güveni kötüye kullanma, eski adıyla emniyeti suistimaldir. TCK m. 155’te düzenlenen bu suç, ticari hayatın ve iş ilişkilerinin en sık tartışılan suçlarındandır; çünkü alacak-borç uyuşmazlığı ile suç arasındaki çizgi incedir. Bu yazıda suçun unsurlarını, hizmet nedeniyle nitelikli halini, hırsızlık ve dolandırıcılıktan farkını avukat kaleminden anlatıyorum.
Yazı İçeriği
- Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir? Hangi Şartlarda Oluşur?
- Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Ceza
- TCK 155 Güveni Kötüye Kullanma Ceza Tablosu
- Şikayet, Uzlaşma ve Alacak Davası İlişkisi
- Güveni Kötüye Kullanma Şikayet Dilekçesi Örneği
- Güveni Kötüye Kullanma Davası Avukatı Muhammet Sarıkaya
- Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
- Sıkça Sorulan Sorular
Güveni Kötüye Kullanma Suçu Nedir? Hangi Şartlarda Oluşur?
Suçun ön koşulu, malın zilyetliğinin bir sözleşme ilişkisine dayanarak faile devredilmiş olmasıdır: Muhafaza etmek (emanet) veya belirli bir şekilde kullanmak (kira, ariyet, vekalet gibi) üzere teslim edilen mal üzerinde fail, devir amacı dışında tasarrufta bulunursa (satarsa, rehnederse, tüketirse, başkasına verirse) ya da devir olgusunu inkar ederse suç oluşur. Bu yapı, suçu iki komşusundan ayırır: Mal, mağdurun rızası dışında alınmışsa hırsızlık; teslim, failin hileli davranışlarıyla sağlanmışsa dolandırıcılık suçu söz konusudur. Güveni kötüye kullanmada teslim anında herhangi bir hile yoktur; suç kastı teslimden sonra doğar. Satıcının parasını alıp malı teslim etmemesi gibi salt sözleşmeye aykırılıklar ise kural olarak suç değil, alacak davasının konusudur; ceza hukuku ancak zilyetliği devredilen belirli bir mal üzerindeki amaç dışı tasarrufta devreye girer.
Güveni Kötüye Kullanma Suçunun Cezası Ne Kadar? 2026 Güncel Ceza
Temel halin cezası 6 aydan 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıdır; hapis ve para cezası birlikte uygulanır ve bu hal şikayete bağlıdır. TCK m. 155/2 uyarınca suçun, meslek ve sanat, ticaret veya hizmet ilişkisinin ya da hangi nedenden doğmuş olursa olsun başkasının mallarını idare etmek yetkisinin gereği olarak tevdi ve teslim edilmiş eşya hakkında işlenmesi halinde ceza 1 yıldan 7 yıla kadar hapis ve üçbin güne kadar adli para cezasıdır. Uygulamada dosyaların büyük kısmı bu nitelikli halden yürür: İşçinin işveren malını satması, muhasebecinin tahsil ettiği parayı aktarmaması, kiralama şirketinden alınan aracın iade edilmemesi, site yöneticisinin aidatları kullanması, avukatın tahsil ettiği parayı müvekkile ödememesi hep m. 155/2 kapsamındadır. Nitelikli hal şikayete bağlı değildir ve resen soruşturulur. Her iki halde de etkin pişmanlık uygulanır: Kovuşturma başlamadan önce zararın tamamen giderilmesi cezayı üçte ikisine kadar, hükümden önce giderilmesi yarısına kadar indirir.
TCK 155 Güveni Kötüye Kullanma Ceza Tablosu
| Suçun Şekli | Kanuni Dayanak | Ceza ve Usul |
|---|---|---|
| Basit güveni kötüye kullanma | TCK m. 155/1 | 6 ay – 2 yıl hapis ve adli para cezası (şikayete bağlı) |
| Hizmet ilişkisi gereği teslim edilen eşya hakkında | TCK m. 155/2 | 1 – 7 yıl hapis ve üçbin güne kadar adli para cezası (resen) |
| Meslek, sanat veya ticaret gereği teslim edilen eşya hakkında | TCK m. 155/2 | 1 – 7 yıl hapis ve üçbin güne kadar adli para cezası (resen) |
| Başkasının mallarını idare etme yetkisi gereği teslim | TCK m. 155/2 | 1 – 7 yıl hapis ve üçbin güne kadar adli para cezası (resen) |
| Kovuşturma öncesi tam tazmin (etkin pişmanlık) | TCK m. 168/1 | Ceza üçte ikisine kadar indirilir |
| Hüküm öncesi tam tazmin (etkin pişmanlık) | TCK m. 168/2 | Ceza yarısına kadar indirilir |
Şikayet, Uzlaşma ve Alacak Davası İlişkisi
Temel şekli şikayete bağlıdır: Mağdur, fiili ve faili öğrenmesinden itibaren 6 ay içinde şikayetçi olmalıdır; temel şekil ayrıca uzlaştırma kapsamındadır. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma ise resen soruşturulur ve şikayetten vazgeçme davayı düşürmez. Bu suçun pratikte en kritik yönü, ceza ve hukuk boyutunun birlikte planlanmasıdır: Mahkumiyet kararı malı veya parayı kendiliğinden geri getirmez; mağdurun ayrıca istirdat veya alacak davası açması, gerekiyorsa icra takibi başlatması gerekir. Fail cephesinde ise etkin pişmanlık en güçlü araçtır: Kovuşturma öncesi tam iade cezayı üçte ikisine kadar indirir ve temel şekilde uzlaşmayla dosyanın tamamen kapanmasını sağlayabilir. Şirket yöneticilerinin ve vekillerin mal varlığını idare yetkisini kötüye kullanması ayrıca ticaret hukuku sorumluluğu doğurur; senede bağlı ilişkilerde menfi tespit davası gündeme gelebilir. Kanun metnine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Ceza Kanunu tam metninden ulaşabilirsiniz; dosyanız turkiye.gov.tr üzerinden UYAP dava dosyası sorgulama ekranından takip edilebilir.
Güveni Kötüye Kullanma Şikayet Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki örnek, emanet ettiği malı veya parayı geri alamayan mağdurların Cumhuriyet Başsavcılığına verecekleri şikayet dilekçesinin iskeletini gösterir; somut olayınıza göre avukat tarafından uyarlanması gerekir.
İSTANBUL CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI’NA
MÜŞTEKİ: Ad Soyad (T.C. Kimlik No) – Adres
VEKİLİ: Av. Muhammet Sarıkaya – İstanbul Barosu Sicil No: 68766
ŞÜPHELİ: Ad Soyad / Kimliği tespit edilemiyorsa tespiti Sayın Savcılıktan talep olunur
SUÇ: Güveni Kötüye Kullanma (TCK m. 155)
SUÇ TARİHİ VE YERİ: …/…/2026 – İstanbul
AÇIKLAMALAR:
1- Şüpheliye …/…/2026 tarihinde … amacıyla (muhafaza/kullanım/tahsilat) … nitelikli mal/para teslim edilmiş, ancak şüpheli teslim amacı dışında tasarrufta bulunarak malı satmış/iade etmemiş/parayı uhdesinde tutmuştur.
2- Teslim ilişkisini gösteren sözleşme, teslim tutanağı, dekont, mesaj kayıtları ve tanık bilgileri dilekçe ekinde sunulmuştur.
3- İadeye ilişkin ihtarımıza rağmen sonuç alınamamış olup suç kastı açıktır; şikayetimizi yasal süresi içinde sunuyoruz.
HUKUKİ SEBEPLER: TCK m. 155, 5271 sayılı CMK ve ilgili mevzuat.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; şüpheli hakkında soruşturma başlatılmasına, delillerin toplanmasına ve kamu davası açılmasına karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. …/…/2026
Müşteki / Vekili
Ad Soyad – İmza
Güveni Kötüye Kullanma Davası Avukatı Muhammet Sarıkaya
Bu dosyalarda mahkemenin cevapladığı asıl soru şudur: Ortada bir suç mu var, yoksa sözleşmeye aykırılık mı? Cevap, teslimin amacına ve tasarrufun niteliğine göre değişir ve dosyanın hukuk mu ceza mı yolunda yürüyeceğini belirler. Avukat Muhammet Sarıkaya, malı veya parası iade edilmeyen mağdurların vekilliği ile bu isnatla karşılaşan esnaf, çalışan ve yöneticilerin müdafiliğini üstlenmekte; ceza dosyasını alacak ve icra süreçleriyle birlikte Küçükçekmece ve İstanbul genelinde yürütmektedir.
Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır ve ağırlıklı olarak ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışmaktadır. Mesleki geçmişi ve çalışma ilkeleri için avukat hakkında bilgi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
TCK 155 içtihadı, sözleşmeye aykırılık ile suç arasındaki sınır ve hizmet nedeniyle nitelikli halin kapsamı üzerine kuruludur. Aşağıdaki ilkeler yerleşik uygulamayı yansıtır; dosyanıza özgü karar metinleri künyeleriyle birlikte avukat tarafından sunulmaktadır.
Yerleşik İlke: Suçun oluşması için zilyetliği devredilen belirli bir mal üzerinde amaç dışı tasarruf gerekir; salt borcun ödenmemesi güveni kötüye kullanma suçunu oluşturmaz
Yargıtay, güveni kötüye kullanma suçunun ön koşulunun malın muhafaza veya belirli biçimde kullanım amacıyla teslim edilmesi olduğunu; alım satım, eser veya ödünç ilişkilerinden doğan para borçlarının ödenmemesinin sözleşmeye aykırılık niteliğinde kalıp suç oluşturmayacağını ve bu uyuşmazlıkların hukuk mahkemesinde çözüleceğini kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Şikayet dilekçesi hazırlanırken bu ayrım baştan kurulmalıdır: Teslim edilen şey belirli bir mal veya belirli amaçla verilen para mı, yoksa sıradan bir alacak mı? Yanlış nitelendirme, dosyanın takipsizlikle kapanmasının en sık nedenidir.
Yerleşik İlke: Kiralama, tahsilat ve işçi-işveren ilişkilerinde teslim edilen eşya üzerindeki amaç dışı tasarruf, hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçunu oluşturur ve resen soruşturulur
Yargıtay, kiralama şirketinden teslim alınan aracın iade edilmemesi, tahsilat yetkisiyle toplanan paraların işverene aktarılmaması ve çalışana işi gereği teslim edilen malın satılması gibi hallerde m. 155/2’deki nitelikli halin uygulanacağını; bu ilişkilerde teslimin meslek, ticaret veya hizmet ilişkisinin gereği olarak yapıldığını ve suçun şikayete bağlı olmadığını kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Nitelikli hal cezayı 7 yıla kadar taşır ve şikayetten vazgeçme dosyayı kapatmaz; bu nedenle savunmada teslim ilişkisinin niteliği, mağdur tarafında ise teslimin belgelenmesi hayati önemdedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Güveni kötüye kullanma suçunun cezası ne kadar?
Temel halde 6 ay-2 yıl hapis ve adli para cezası; meslek, ticaret veya hizmet ilişkisi gereği teslim edilen eşyada 1-7 yıl hapis ve üçbin güne kadar adli para cezasıdır.
Güveni kötüye kullanma şikayete bağlı mı?
Temel şekli şikayete bağlıdır ve süre 6 aydır. Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma resen soruşturulur; şikayetten vazgeçme davayı düşürmez.
Emanet verilen aracın satılması hangi suçtur?
Muhafaza veya kullanım için teslim edilen aracın satılması güveni kötüye kullanmadır; kiralama şirketi aracıysa hizmet ilişkisi gereği m. 155/2 uygulanır.
Borcunu ödemeyen kişi güveni kötüye kullanmış olur mu?
Hayır. Salt borcun ödenmemesi sözleşmeye aykırılıktır ve alacak davasının konusudur; suç için belirli bir malın amaç dışı kullanılması gerekir.
Çalışanın kasadan para alması hangi suç?
İşi gereği kendisine teslim edilen parayı mal edinmesi hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmadır; teslim ilişkisi yoksa fiil hırsızlık olarak nitelendirilebilir.
Güveni kötüye kullanmada etkin pişmanlık var mı?
Evet. Kovuşturma başlamadan önce zararın tamamen giderilmesi cezayı üçte ikisine kadar, hüküm öncesinde giderilmesi yarısına kadar indirir.
Dolandırıcılıktan farkı nedir?
Dolandırıcılıkta mal, hileyle elde edilir; güveni kötüye kullanmada teslim hilesizdir, suç kastı teslimden sonra doğar. Bu fark cezayı ve görevli mahkemeyi değiştirir.
Avukat’a Sor
Emanet, kiralama ve iş ilişkisinden doğan güveni kötüye kullanma uyuşmazlıklarıyla ilgili sorularınızı doğrudan avukata iletebilirsiniz.
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Bu alanlarda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.