Mirasın Hükmen Reddi Davası 2026: Şartları, Süresi, Mahkemesi ve Dilekçe Örneği (TMK 605/2)
Mirasın hükmen reddi davası, miras bırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması halinde mirasın kanun gereği reddedilmiş sayıldığının (TMK m. 605/2) mahkemece tespiti için mirasçıların açtığı davadır. Gerçek retten farklı olarak 3 aylık süreye bağlı değildir; ölümden yıllar sonra da açılabilir. Şartları: Ölüm tarihinde terekenin borca batık olması, mirasçının mirası açık veya örtülü olarak kabul etmemiş olması (TMK m. 610) ve tereke alacaklısına karşı açılmasıdır. Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme davalı alacaklının yerleşim yeri mahkemesidir; miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Mahkeme, tapu, banka, SGK, vergi ve icra kayıtlarını toplayarak ölüm günündeki aktif ve pasifi karşılaştırır. Kabul halinde mirasçı, tereke borçlarından sorumlu olmaz; ancak ölümden önceki 5 yıl içinde miras bırakandan aldığı kazandırmalar ölçüsünde alacaklılara karşı sorumluluğu sürer (TMK m. 618).
Bir müvekkilim, babasının vefatından üç yıl sonra evine gelen icra memuruyla babasının kefalet borcunu öğrendi. Üç aylık ret süresi çoktan geçmişti; ancak babasının ölüm gününde hiçbir malı yoktu ve bankalara, vergi dairesine milyonlarca lira borcu vardı. İşte bu tabloda hukuk, süreyi kaçırmış mirasçıya son bir kapı bırakır. Mirasın hükmen reddi davası, borca batık bir mirası “zaten reddedilmiş” saydırarak mirasçıyı kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaktan kurtaran davadır. Bu yazıda davanın şartlarını, gerçek retten farkını, hangi mahkemede kime karşı açılacağını, borca batıklığın nasıl ispatlanacağını, icra takiplerine etkisini ve bir dilekçe örneğini avukat gözüyle anlatıyorum.
Yazı İçeriği
- Mirasın Hükmen Reddi Nedir? (TMK 605/2)
- Mirasın Hükmen Reddi Davasının Şartları
- Gerçek Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Farklar
- Hükmen Ret Davasında Aktif ve Pasif Hesabı
- Görevli ve Yetkili Mahkeme, Taraflar ve Süre
- İcra Takibine Etkisi ve Sonuçları
- Mirasın Hükmen Reddi Davası Avukat Muhammet Sarıkaya
- Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
- Mirasın Hükmen Reddi Davası Dilekçe Örneği
- Sıkça Sorulan Sorular
Mirasın Hükmen Reddi Nedir? (TMK 605/2)
Mirasın hükmen reddi, Türk Medeni Kanunu m. 605/2 uyarınca “ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise mirasın reddedilmiş sayılması” kuralıdır. Burada mirasçının bir irade açıklaması yoktur; ret, kanun gereği ve kendiliğinden gerçekleşir. Mirasçıların açtığı dava, reddi yaratmaz; zaten var olan hukuki durumun tespitini sağlar ve mirasçılara karşı yürütülen icra takiplerine karşı kullanılacak bir ilam verir.
Bu karine iki biçimde gerçekleşir: Aczin “açıkça belli” olması, miras bırakanın çevresinde borçlarını ödeyemediğinin bilinmesi, hakkında icra takipleri, hacizler ve protestolar bulunmasıdır; aczin “resmen tespit edilmiş” olması ise miras bırakan hakkında iflas kararı, aciz vesikası veya icra dairesince düzenlenmiş haciz tutanaklarının bulunmasıdır. Kanun hükümlerine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Medeni Kanunu metninden ulaşabilirsiniz. Gerçek reddin şartları ve sonuçları için mirasın reddi hükümleri yazısına bakabilirsiniz.
Mirasın Hükmen Reddi Davasının Şartları
Mirasın hükmen reddi davasının kabulü için üç şart birlikte gerçekleşmelidir: Miras bırakanın ölüm tarihinde terekesinin borca batık olması, yani pasifin aktifi aşması; mirasçının TMK m. 610 anlamında mirası açık veya örtülü olarak kabul etmemiş olması; davanın tereke alacaklısına karşı açılmış olması.
- Borca batıklık ölüm anına göre belirlenir: Ölümden sonra faizle büyüyen borç veya ölümden sonra değer kaybeden mal hesaba katılmaz. Mahkeme, ölüm günündeki tapu kayıtlarını, banka bakiyelerini, araç kayıtlarını, SGK ve vergi borçlarını, icra dosyalarını ve kredi bakiyelerini karşılaştırır.
- Zımni kabul yasağı: Tereke malını satan, tapuda intikal ettiren, miras bırakanın hesabındaki parayı çeken, miras bırakanın işini sürdüren mirasçı hükmen ret davası açamaz; bu davranışlar mirasın kabulü sayılır (TMK m. 610/2). Cenaze masrafı, mirasçılık belgesi alınması ve zorunlu koruma işlemleri kabul sayılmaz.
- Hasım gösterme: Dava hasımsız açılamaz; icra takibi başlatan veya alacak iddiasında bulunan tereke alacaklısı davalı gösterilir. Tüm alacaklıların davalı gösterilmesi şart değildir; ancak karar yalnızca davalı olan alacaklıya karşı kesin hüküm oluşturur.
- Mirasçı sıfatı: Davacı yasal veya atanmış mirasçı olmalıdır; her mirasçı tek başına açabilir, zorunlu dava arkadaşlığı yoktur.
Gerçek Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Farklar
Gerçek ret, mirasçının 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine yaptığı çekişmesiz bir beyanken; hükmen ret, süreye bağlı olmayan, asliye hukuk mahkemesinde alacaklıya karşı açılan ve borca batıklığın ispatını gerektiren çekişmeli bir tespit davasıdır. Gerçek redde tereke borçlu olmak zorunda değildir; hükmen redde ise borca batıklık davanın temelidir.
İki yol birbirinin alternatifi değil, ardışığıdır. Üç aylık süre içindeyseniz gerçek ret her zaman daha güvenli, ucuz ve hızlıdır; ispat gerektirmez. Süre kaçmışsa veya tereke daha sonra borca batık çıktıysa hükmen ret tek yoldur. Uygulamada süre içinde olup da terekenin borca batık olduğu kesin olan mirasçılara, ileride açılabilecek icra takiplerine karşı ilam elde etmek amacıyla her iki yolu birlikte kullanmalarını da öneririm. Adım adım gerçek ret süreci için reddi miras yazısına bakabilirsiniz.
Hükmen Ret Davasında Aktif ve Pasif Hesabı
| Kalem | Aktif (Tereke Malvarlığı) | Pasif (Tereke Borçları) | İspat Aracı |
|---|---|---|---|
| Taşınmazlar | Ölüm günündeki tapu kayıtları ve rayiç değer | İpotek borçları | TAKBİS sorgusu, bilirkişi değerlemesi |
| Banka | Mevduat, altın, fon bakiyeleri | Kredi, kredi kartı, kefalet borçları | Bankalara müzekkere |
| Araçlar | Ölüm günündeki araç kayıtları | Araç kredisi, trafik cezaları | EGM kayıt sorgusu |
| Kamu Borçları | Vergi iadesi, SGK alacağı | Vergi, SGK primi, idari para cezaları | Vergi dairesi ve SGK yazısı |
| İcra Dosyaları | Miras bırakanın alacaklı olduğu dosyalar | Miras bırakanın borçlu olduğu takipler | UYAP icra sorgusu |
| Ticari İlişkiler | Şirket payları, ticari alacaklar | Ticari borçlar, senetler, çekler | Ticaret sicili, defterler |
| Sonuç | Toplam aktif | Toplam pasif | Pasif > Aktif ise hükmen ret kabul edilir |
Görevli ve Yetkili Mahkeme, Taraflar ve Süre
Mirasın hükmen reddi davasında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir; dava çekişmeli bir tespit davası olduğundan sulh hukuk mahkemesi görevli değildir. Yetkili mahkeme, genel yetki kuralı gereği davalı alacaklının yerleşim yeri mahkemesidir; tereke alacaklıları birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yeri yeterlidir. Dava süreye bağlı değildir; ancak mirasçı mirası kabul etmiş sayılacak bir davranışta bulunmuşsa artık açılamaz.
- Davacı: Mirasçılardan her biri tek başına açabilir. Bir mirasçının lehine verilen karar diğer mirasçıları kendiliğinden kapsamaz; her mirasçı kendi zımni kabul durumuna göre değerlendirilir.
- Davalı: İcra takibi başlatan veya alacak iddia eden tereke alacaklısı. Alacaklı bilinmiyorsa mahkeme, UYAP ve icra sorgusuyla alacaklıları tespit ederek davacıya hasım gösterme süresi verir.
- Harç: Dava, alacak miktarına göre nispi değil maktu harca tabidir; ancak uygulamada bazı mahkemeler dava değerini icra takibindeki alacak tutarına göre belirlemektedir.
- Yargılama süresi: Kurumlara yazılan müzekkereler ve bilirkişi incelemesi nedeniyle ortalama 1 ile 2 yıl sürer; dosya turkiye.gov.tr (e-Devlet) üzerinden UYAP Vatandaş ile izlenebilir.
İcra Takibine Etkisi ve Sonuçları
Mirasçıya karşı başlatılan icra takibinde mirasçı, 7 günlük süre içinde “mirası hükmen reddettiğini” ileri sürerek takibe itiraz edebilir; alacaklı itirazın kaldırılması veya iptali davası açtığında, hükmen ret tespit davası bekletici mesele yapılır. Hükmen ret kararı kesinleşince mirasçı, tereke borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaktan kurtulur; hakkındaki takipler iptal edilir ve konulan hacizler kaldırılır.
- Takip başlamadan önce: Mirasçı, borca batık terekede ileride açılacak takiplere karşı ilam elde etmek için önceden hükmen ret davası açabilir; menfaat şartı Yargıtay tarafından kabul edilmektedir.
- Takip sırasında: İtiraz süresi kaçırılmışsa mirasçı, menfi tespit davası ile birlikte hükmen ret talebini ileri sürebilir. İtiraz yolları için icra takibine itiraz yazısına bakılabilir.
- 5 yıl kuralı (TMK m. 618): Hükmen reddeden mirasçı, ölümden önceki 5 yıl içinde miras bırakandan aldığı ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacağı kazandırmalar (bağışlanan ev, para) ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu kalır.
- Terekenin akıbeti: Hükmen ret kabul edilirse tereke, TMK m. 612 uyarınca sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; alacaklılar terekeden pay alır.
Mirasın Hükmen Reddi Davası Avukat Muhammet Sarıkaya
Hükmen ret davasında kazanmak, ölüm günündeki terekenin borca batıklığını somut belgelerle ispat etmeye ve mirasçının hiçbir kabul davranışında bulunmadığını göstermeye bağlıdır. Avukat Muhammet Sarıkaya, mirasçıya karşı başlatılan icra takiplerine itiraz, hükmen ret tespit davasının açılması ve bekletici mesele yapılması, tapu, banka, SGK ve icra kayıtlarının toplanarak aktif-pasif bilançosunun hazırlanması ve TMK m. 618 kapsamındaki beş yıllık sorumluluk riskinin analizinde Küçükçekmece ve İstanbul genelinde hizmet vermektedir. Alacaklı vekili olarak da zımni kabul ispatı ve hükmen ret davalarına karşı savunma yürütmektedir.
Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır ve ağırlıklı olarak ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukuku alanlarında çalışmaktadır. Mesleki geçmişi ve çalışma ilkeleri için avukat hakkında bilgi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Yargıtay Kararları ve Emsal İlkeler
Mirasın hükmen reddine ilişkin Yargıtay içtihadı, görevli mahkeme, hasım gösterme zorunluluğu, borca batıklığın ölüm tarihine göre belirlenmesi ve zımni kabul konularında yerleşiktir. Aşağıdaki ilkeler bu uygulamayı yansıtır; dosyanıza özgü karar metinleri künyeleriyle birlikte avukat tarafından sunulmaktadır.
Yerleşik İlke: Hükmen ret davası tereke alacaklısına karşı açılır; hasımsız açılan dava hemen reddedilmez, hasım gösterme için süre verilir
Yargıtay, mirasın hükmen reddinin tespiti davasının çekişmeli yargıya tabi olduğunu, tereke alacaklısının davalı olarak gösterilmesi gerektiğini, hasımsız açılan davanın doğrudan reddedilmeyip davacıya alacaklıyı davaya dahil etmesi için süre verilmesi gerektiğini ve davanın sulh hukuk mahkemesinde değil asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini istikrarlı biçimde uygular.
Avukat Değerlendirmesi: Bu ilke, davayı reddi miras beyanı gibi sulh hukuk mahkemesine hasımsız sunan mirasçıların aylar kaybetmesine yol açan yaygın hatayı gösterir. Davayı baştan doğru mahkemede ve icra takibini başlatan alacaklıya karşı açmak, en az bir yıl kazandırır.
Yerleşik İlke: Borca batıklık ölüm tarihi itibarıyla, resmi kurum kayıtları toplanarak belirlenir; mirasçının tereke malını kullanması davayı düşürür
Yargıtay, hükmen ret davasında mahkemenin tapu, banka, trafik, SGK, vergi ve icra kayıtlarını ölüm tarihi itibarıyla toplayıp aktif ve pasifi karşılaştırmak zorunda olduğunu; ölümden sonra işleyen faizlerin pasife eklenmeyeceğini; mirasçının tereke taşınmazını intikal ettirmesi veya miras bırakanın hesabındaki parayı çekmesi halinde TMK m. 610 uyarınca mirası kabul etmiş sayılacağını ve davanın reddedileceğini kabul eder.
Avukat Değerlendirmesi: Aktif-pasif hesabı mahkemece resen yapılır; ancak davacı, kurumları ve dosya numaralarını dilekçesinde göstermezse yargılama uzar. Müvekkillerimden aldığım ilk şey, miras bırakanın kimlik numarasıyla yapılan icra, tapu ve banka sorgusudur; bu tablo davanın kaderini ilk celseden belirler.
Mirasın Hükmen Reddi Davası Dilekçe Örneği
[…..] ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE
DAVACI: [Adı Soyadı], (T.C. Kimlik No: […..]), [Adres]
VEKİLİ: Av. [Adı Soyadı], [Adres]
DAVALI: [Alacaklı Adı Soyadı / Banka Unvanı], [Adres]
KONU: Muris [Adı Soyadı]’nın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli olması nedeniyle TMK m. 605/2 uyarınca mirasın hükmen reddedilmiş sayıldığının tespiti talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkilimin [yakınlık derecesi] olan muris [Adı Soyadı], [ölüm tarihi] tarihinde vefat etmiştir. Mirasçılık belgesi ektedir.
2. Davalı, murisin [borç kaynağı: kredi / kefalet / senet] borcu nedeniyle müvekkilim aleyhine […..] İcra Müdürlüğü’nün […..] E. sayılı dosyasıyla takip başlatmıştır.
3. Muris, ölüm tarihinde adına kayıtlı hiçbir taşınmaz, araç veya banka mevduatına sahip olmayıp hakkında […..] adet icra takibi ve [tutar] TL tutarında vergi ve SGK borcu bulunmaktadır. Terekenin pasifi aktifinden açıkça fazladır; ödemeden acizlik ölüm tarihinde açıkça bellidir.
4. Müvekkilim, terekeye ilişkin hiçbir tasarrufta bulunmamış, tereke malı kullanmamış, intikal işlemi yapmamış ve mirası kabul anlamına gelecek herhangi bir davranış sergilememiştir.
HUKUKİ NEDENLER
TMK m. 605/2, 610, 612, 618; HMK m. 106 ve ilgili mevzuat.
DELİLLER
Mirasçılık belgesi, nüfus kayıtları, tapu ve trafik kayıtları, bankalara yazılacak müzekkereler, vergi dairesi ve SGK borç dökümleri, UYAP icra sorgusu, icra dosyaları, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve sair deliller.
SONUÇ VE İSTEM
Yukarıda açıklanan nedenlerle; muris [Adı Soyadı]’nın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli olması nedeniyle mirasın TMK m. 605/2 uyarınca müvekkilim tarafından hükmen reddedilmiş sayıldığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini saygıyla arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili Av. [Adı Soyadı] – İmza
Not: Bu taslak genel bilgilendirme amaçlıdır; olaya özgü vakıalar, delil listesi ve talep sonucu bir avukat tarafından dosyanıza göre uyarlanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mirasın hükmen reddi davası nedir?
Miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse mirasın TMK m. 605/2 uyarınca kanun gereği reddedilmiş sayıldığının mahkemece tespiti için mirasçıların tereke alacaklısına karşı açtığı davadır.
Hükmen ret davası için süre var mı?
Hayır. Gerçek retteki 3 aylık süre hükmen redde uygulanmaz; dava ölümden yıllar sonra da açılabilir. Tek sınır, mirasçının mirası kabul anlamına gelen bir davranışta bulunmamış olmasıdır.
Hükmen ret davası hangi mahkemede açılır?
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme davalı tereke alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir. Sulh hukuk mahkemesine hasımsız başvuru bu dava için doğru yol değildir.
Hükmen ret davasında kim davalı gösterilir?
İcra takibi başlatan veya alacak iddiasında bulunan tereke alacaklısı. Tüm alacaklıların davalı gösterilmesi zorunlu değildir; hasımsız açılan davada mahkeme, alacaklının davaya dahil edilmesi için süre verir.
Borca batıklık nasıl ispatlanır?
Mahkeme, ölüm tarihi itibarıyla tapu, banka, araç, SGK, vergi ve icra kayıtlarını toplayarak aktif ve pasifi karşılaştırır. Ölümden sonra işleyen faizler pasife eklenmez. Pasif aktifi aşıyorsa borca batıklık kabul edilir.
Hükmen ret kabul edilirse icra takibi ne olur?
Mirasçı tereke borçlarından kişisel malvarlığıyla sorumlu olmaktan kurtulur; hakkındaki takipler iptal edilir ve hacizler kaldırılır. Tereke ise sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Mirası kabul eden mirasçı hükmen ret davası açabilir mi?
Hayır. Tereke malını satan, intikal ettiren, hesaptan para çeken veya işletmeyi sürdüren mirasçı mirası zımnen kabul etmiş sayılır ve hükmen ret davası reddedilir. Cenaze masrafı ve mirasçılık belgesi alınması kabul sayılmaz.
Avukat’a Sor
Ret süresini kaçırdıysanız, mirasçı sıfatıyla icra takibiyle karşılaştıysanız veya terekenin borca batık olduğunu düşünüyorsanız hükmen ret davası, icra takibine itiraz ve aktif-pasif analizi hakkındaki sorularınızı doğrudan avukata iletebilirsiniz.
Av. Muhammet Sarıkaya
Avukat Muhammet Sarıkaya, 1995 yılında İstanbul’da doğmuştur. 2009-2013 yılları arasında İstanbul’un köklü liselerinden Hasan Polatkan Anadolu Lisesi’nde öğrenim görmüş; 2014 yılında başladığı Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 2018 yılında mezun olmuştur. 2019 yılında avukatlık stajını tamamlayarak avukatlık ruhsatını almış ve İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlı olarak mesleki faaliyetlerine başlamıştır. Ağırlıklı çalışma alanları ceza hukuku, aile hukuku, miras hukuku, idare hukuku ve tazminat hukukudur. Bu alanlarda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Mesleki faaliyetlerini hukukun üstünlüğü, adalet ilkesi, gizlilik ve mesleki etik kurallar çerçevesinde sürdürmekte; güncel mevzuat ve yargı kararlarını yakından takip ederek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Baro Doğrulaması: Avukat Muhammet Sarıkaya, İstanbul Barosu’na 68766 sicil numarası ile kayıtlıdır. İstanbul Barosu levha kaydını doğrulamak için tıklayın.