Reddi Miras 2026 – Mirasın Reddi Süresi ve Şartları TMK 605

Acı bir kaybın üzerinden daha kırk gün geçmeden kapıya bir tebligat gelir: Vefat eden babanın vergi borcu, kefil olduğu kredi ya da iflas etmiş şirketinin SGK borçları artık mirasçılardan istenmektedir. Danışanlarım o an iki şeyi öğrenir: Türk hukukunda miras, mal gibi borcu da kendiliğinden geçirir ve mirasçı bu borçlardan yalnızca terekeyle değil, kendi kişisel malvarlığıyla da sorumludur. İşte reddi miras, bu zincirin kırılma noktasıdır; ama acımasız bir kuralı vardır: 3 ay. Bu süre yası beklemez, tereddüdü affetmez. Meslek hayatımda en çok üzüldüğüm dosyalar, “borç çıkacağını bilmiyorduk” diyerek süreyi kaçıran ailelerin dosyalarıdır; oysa çoğunda hükmen ret yoluyla hala çıkış vardır. Bu yazıda gerçek ret ile hükmen ret arasındaki farkı, sürenin nasıl işlediğini, ret hakkını düşüren tehlikeli davranışları ve reddin maaş, sigorta ve altsoy üzerindeki sonuçlarını adım adım anlatıyorum.

Reddi Miras Nedir? (TMK 605)

Reddi miras; yasal veya atanmış mirasçının, miras bırakanın ölümüyle kendiliğinden kazandığı mirasçılık sıfatını, terekenin borçlarından sorumlu olmamak için reddetmesidir. Türk hukukunda külli halefiyet ilkesi geçerlidir: Mirasçı, ölüm anında miras bırakanın yalnızca mallarını değil, borçlarını da bir bütün olarak kazanır ve bu borçlardan kişisel malvarlığıyla sınırsız sorumlu olur. Kanun koyucu bu ağır sonuca karşı mirasçıya ret hakkı tanımıştır; mirası reddeden kişi, tereke borçlarından tamamen kurtulur.

Ret için terekenin borca batık olması şart değildir; mirasçı, aktifi borcundan fazla olan bir mirası da dilediği sebeple reddedebilir. Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır; “borç çıkmazsa kabul ederim” gibi şarta bağlı ret geçersizdir. Ret kesindir ve kural olarak geri alınamaz; bu nedenle karar verilmeden önce terekenin aktif ve pasifinin araştırılması hayati önem taşır. İlgili kanun maddelerinin tam metnine mevzuat.gov.tr adresindeki Türk Medeni Kanunu sayfasından ulaşabilirsiniz.

Gerçek Ret ve Hükmen Ret: İki Yol

Mirasın reddi iki şekilde gerçekleşir. Gerçek ret; mirasçının 3 aylık süre içinde Sulh Hukuk Mahkemesine yazılı veya sözlü beyanda bulunmasıyla yapılır ve terekenin borçlu olması aranmaz. Hükmen ret ise; miras bırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise mirasın, hiçbir beyana gerek olmaksızın kanun gereği reddedilmiş sayılmasıdır ve 3 aylık süreye tabi değildir.

Hükmen ret, süreyi kaçıran mirasçıların can simididir. Mirasçı, kendisine karşı açılan icra takibinde veya davada borca batıklığı her zaman savunma olarak ileri sürebileceği gibi, terekenin borca batık olduğunun tespiti için ayrı bir dava da açabilir. Bu tespit davasında ölüm tarihi itibarıyla terekenin aktifi ile pasifi karşılaştırılır; icra dosyaları, vergi ve SGK borç kayıtları, banka kayıtları ve tapu sorgulamaları delil olarak kullanılır. Tereke borçları nedeniyle mirasçılara karşı başlatılan icra takiplerine karşı savunma yolları için icra takibine itiraz rehberimizi de inceleyebilirsiniz.

Reddi Miras Özet Tablosu

3 Aylık Süre Nasıl İşler?

Gerçek ret süresi 3 aydır. Yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren işler. Atanmış mirasçılar için süre, mirasçı atandıklarının kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar. Tereke yazımı yapılmışsa süre, yazımın tamamlandığının sulh hakimince bildirilmesiyle başlar. Süre hak düşürücüdür; 3 ay içinde ret beyanında bulunmayan mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır.

Sürenin başlangıcına ilişkin iki önemli ayrıntı vardır. Birincisi, kural ölüm tarihi değil öğrenme tarihidir: Miras bırakanla yıllardır görüşmeyen ve ölümü aylar sonra öğrenen mirasçı, öğrenme tarihini ispat ederek 3 ayı o tarihten başlatabilir. İkincisi, sonradan mirasçı olma halidir: Önceki mirasçının reddi üzerine miras kendisine geçen kişi (örneğin babası mirası reddedince mirasçı konumuna gelen torun) için 3 aylık süre, reddi öğrendiği tarihten itibaren yeniden işler. Ayrıca önemli sebeplerin varlığı halinde sulh hakimi, ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir.

Reddi Miras Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

• 1. Terekeyi araştırın: Karar vermeden önce miras bırakanın malvarlığı ve borçları çıkarılır; tapu ve araç sorguları, banka kayıtları, vergi dairesi ve SGK borç sorguları ile icra dosyaları incelenir. Ret kesin ve geri alınamaz olduğundan bu adım atlanmamalıdır.
• 2. Mirasçılık belgesi alın: Ret başvurusunda mirasçılık sıfatının ispatı için veraset ilamı (mirasçılık belgesi) dosyaya eklenir; belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir.
• 3. Dilekçeyle başvurun: Miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine, 3 aylık süre içinde, kayıtsız ve şartsız ret beyanını içeren dilekçe verilir. Beyan sözlü de yapılabilir; hakim beyanı tutanağa geçirir. Noterde yapılan ret beyanı geçersizdir.
• 4. Özel kütüğe tescil: Ret beyanı, mirasın açıldığı yer sulh mahkemesinin özel kütüğüne yazılır; talep halinde mirasçıya reddi gösteren bir belge verilir.
• 5. Her mirasçı ayrı beyan verir: Ret kişiseldir; bir mirasçının reddi diğerlerini kapsamaz. Ergin olmayan çocuklar adına ret, yasal temsilcileri tarafından yapılır ve bazı hallerde mahkeme izni gerekebilir.

Duruşma çoğu dosyada ya hiç yapılmaz ya da tek celsede tamamlanır; ret davası çekişmesiz yargı işidir. Dosya ve tebligat süreçleri turkiye.gov.tr üzerindeki Adalet Bakanlığı hizmetlerinden (UYAP Vatandaş) takip edilebilir.

Ret Hakkını Düşüren Davranışlar (TMK 610)

Ret süresi dolmadan mirası açıkça veya örtülü olarak kabul eden mirasçı, ret hakkını kaybeder. Türk Medeni Kanunu’nun 610. maddesine göre; tereke işlemlerine karışan, terekenin olağan yönetimi dışında işler yapan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden mirasçı artık mirası reddedemez. Miras bırakanın bankadaki parasını çekmek, aracını satmak veya üzerine geçirmek, taşınmazını devretmek bu kapsamdaki en tipik davranışlardır.

Buna karşılık her işlem ret hakkını düşürmez. Cenaze giderlerinin ödenmesi, terekenin korunmasına yönelik zorunlu ve acil işlemler, bozulacak malların satılması gibi olağan yönetim işleri ret hakkına zarar vermez. Sınır her dosyada tartışmalıdır; bu nedenle ret düşünülüyorsa, beyan yapılana kadar tereke üzerinde hiçbir tasarrufta bulunmamak en güvenli yoldur. Ayrıca dikkat: Mirasçının, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddetmesi halinde alacaklılar veya iflas idaresi, 6 ay içinde reddin iptalini dava edebilir.

Reddi Miras Avukatı Muhammet Sarıkaya

Reddin Sonuçları: Pay Kime Geçer?

Mirası reddeden mirasçı, mirasın açıldığı tarihte hiç mirasçı olmamış gibi sonuç doğar: Tereke borçlarından sorumlu tutulamaz ancak terekeden alacak da talep edemez. Reddeden yasal mirasçının payı, miras açıldığında kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine, yani öncelikle kendi altsoyuna geçer. Bu nedenle borca batık mirasta yalnızca kendinizin değil, çocuklarınız adına da ret beyanında bulunulması gerekebilir.

Zincirin nasıl işlediğini bilmek önemlidir: Baba mirası reddederse pay çocuklarına, onlar da reddederse kendi çocuklarına (torunlara) geçer. En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse miras bir sonraki zümreye geçmez; tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve tasfiyeden artan değer olursa reddedenlere verilir. Kritik bir istisna: Altsoyun tamamının reddi halinde miras, sağ kalan eşe geçer. Ayrıca reddeden mirasçılar, ret tarihinden önceki 5 yıl içinde miras bırakandan denkleştirmeye tabi bir kazandırma almışlarsa, bunu tereke alacaklılarına karşı geri vermekle yükümlü olabilirler.

Reddi Miras Yargıtay Kararları

Borca batıklık hangi tarihe göre belirlenir?

Yerleşik Yargıtay uygulamasına göre hükmen ret incelemesinde belirleyici olan, miras bırakanın ölüm tarihindeki durumdur. Mahkeme; ölüm günü itibarıyla terekenin aktifini (tapu, araç, banka varlıkları) ve pasifini (icra dosyaları, vergi ve SGK borçları, krediler) araştırıp karşılaştırır. Ölümden sonra malvarlığında meydana gelen değişimler borca batıklık tespitini etkilemez. Ödemeden aczin çevrede bilinir olması da aynı sonucu doğurur.

Ölüm aylığı almak ret hakkını düşürür mü?

Hayır. Yargıtay istikrarlı biçimde; SGK tarafından dul ve yetim sıfatıyla bağlanan aylıkların tereke kapsamında olmadığını, bu aylıkların sosyal güvenlik hakkından doğduğunu kabul eder. Bu nedenle eş veya çocukların ölüm aylığı alması, mirası kabul anlamına gelmez ve ret hakkını düşürmez. Aynı ilke, miras bırakanın iş kazası veya hayat sigortasından doğan ve doğrudan lehtar sıfatıyla alınan ödemeler için de geçerlidir.

3 aylık süre geçtikten sonra yapılan ret beyanı geçerli midir?

Gerçek ret yönünden geçerli değildir; süre hak düşürücü olduğundan hakim tarafından kendiliğinden gözetilir ve süresinden sonra yapılan beyan sonuç doğurmaz. Ancak Yargıtay, süresi geçmiş ret taleplerinde dahi terekenin borca batık olduğu iddiasının hükmen ret kapsamında incelenebileceğini kabul eder; mirasçı, tespit davası açarak veya kendisine yöneltilen takip ve davalarda savunma yaparak borca batıklığı ileri sürebilir.

Bankadan para çeken mirasçı mirası reddedebilir mi?

Kural olarak hayır. Miras bırakanın hesabındaki parayı çekip kendi ihtiyaçları için kullanan mirasçının tereke malını kendisine mal ettiği ve mirası örtülü olarak kabul ettiği kabul edilir; ret hakkı düşer. Buna karşılık çekilen paranın cenaze ve defin giderleri gibi terekeye ait zorunlu harcamalarda kullanıldığı belgelenirse, olağan yönetim kapsamında değerlendirilerek ret hakkının korunduğu sonucuna varılabilmektedir. Sınır dosyaya göre çizildiğinden bu konuda en küçük işlem öncesinde hukuki destek alınmalıdır.

Reddi Miras Dilekçesi Örneği

Uyarı: Bu dilekçe, süresi içinde yapılan gerçek ret beyanına ilişkin genel bir şablondur. Süresi geçmiş dosyalarda hükmen ret (borca batıklığın tespiti) için bambaşka bir dava kurgusu gerekir; iki yolun karıştırılması taleplerin reddine yol açabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Reddi miras süresi ne kadardır?

Gerçek ret için süre 3 aydır ve kural olarak ölümün öğrenilmesinden itibaren işler; süre hak düşürücüdür. Hükmen ret ise süreye tabi değildir: Tereke ölüm tarihinde borca batıksa borca batıklık her zaman ileri sürülebilir.

Reddi miras nereden yapılır, noterden olur mu?

Ret beyanı yalnızca miras bırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır; yazılı veya sözlü olabilir. Noterde yapılan ret beyanı geçersizdir ve süreyi korumaz.

Babam borçlu öldü, 3 ayı da kaçırdım; ne yapabilirim?

Hükmen ret yolu açıktır. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğunu; icra dosyaları, vergi ve SGK borç kayıtları ve banka kayıtlarıyla ispatlayarak borca batıklığın tespiti davası açabilir veya size yöneltilen takip ve davalarda bu durumu savunma olarak ileri sürebilirsiniz.

Mirası reddedersem çocuklarıma borç geçer mi?

Evet, pay altsoyunuza geçer. Siz reddettiğinizde payınız, siz hiç yokmuşsunuz gibi çocuklarınıza intikal eder; borçtan kurtulmak için onlar adına da 3 ay içinde ret beyanında bulunulması gerekir. Ergin olmayan çocuklar için beyan, yasal temsilcileri tarafından yapılır.

Reddi miras yaparsam ölüm aylığı kesilir mi?

Hayır. SGK tarafından bağlanan dul ve yetim aylıkları tereke kapsamında değildir; mirasın reddi bu aylıkların bağlanmasına ve ödenmesine engel olmaz. Kıdem tazminatı ve destekten yoksun kalma tazminatı gibi doğrudan hak sahipliğinden doğan alacaklar da kural olarak retten etkilenmez.

Mirasın bir kısmını kabul edip bir kısmını reddedebilir miyim?

Hayır. Miras bir bütündür; kısmi ret veya şarta bağlı ret geçersizdir. Ya mirasın tamamı kabul edilir ya da tamamı reddedilir. Ret beyanı kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

Reddi miras kaç günde sonuçlanır, mahkemeye gitmek şart mı?

Ret çekişmesiz yargı işidir; dosya çoğunlukla duruşmasız veya tek celsede, birkaç hafta içinde sonuçlanır. Vekaletname verilen avukat aracılığıyla beyanda bulunulabilir; mirasçının bizzat mahkemeye gitmesi zorunlu değildir.

İstanbul Avukat